Câu 16 · 16/18
Đề bài
Xây dựng khóa lưỡng phân để phân biệt tám sinh vật sau: thạch sùng, bọ ngựa, rùa, hoa sen, khỉ, nhặng, cây chuối, cá mập. Xét các con vật ở giai đoạn trưởng thành.
Hướng dẫn giải
Một khóa tham khảo dưới đây dùng mỗi bước một cặp đặc điểm đối lập, cho tới khi xác định được từng sinh vật. Khóa này chỉ phân biệt tám sinh vật trong đề, không phải khóa cho mọi loài.
**1a.** Là thực vật → bước 2.
**1b.** Không phải thực vật (là động vật trong danh sách) → bước 3.
**2a.** Thân rễ sinh trưởng trong bùn dưới nước, có lá tròn rộng → hoa sen.
**2b.** Không có tổ hợp đặc điểm trên, cây mọc trên cạn, lá dài → cây chuối.
**3a.** Không có cột sống → bước 4.
**3b.** Có cột sống → bước 5.
**4a.** Đôi chân trước biến đổi thành chân bắt mồi, có gai → bọ ngựa.
**4b.** Đôi chân trước không có đặc điểm đó → nhặng.
**5a.** Cơ thể có lông mao → khỉ.
**5b.** Không có lông mao → bước 6.
**6a.** Không có chân, có các vây → cá mập.
**6b.** Có bốn chân → bước 7.
**7a.** Có mai bao bọc cơ thể → rùa.
**7b.** Không có mai → thạch sùng.
Có thể đổi thứ tự tách hoặc dùng đặc điểm khác đúng, miễn mỗi bước có hai nhánh phân biệt rõ và cuối cùng nhận diện đủ cả tám sinh vật. Không dùng “không có vảy” để gộp rùa và thạch sùng.