Hạt gạo và sợi bông không chứa cùng một chất chính

Tinh bột có nhiều trong gạo, ngô, khoai; cellulose là thành phần chính của sợi bông và có nhiều trong gỗ, tre. Cả hai là carbohydrate có phân tử lớn, thường viết **(C₆H₁₀O₅)ₙ**. Tuy vậy, cách liên kết các đơn vị khác nhau nên tính chất và vai trò cũng khác nhau; n cũng không nhất thiết bằng nhau.
**Tinh bột** là chất rắn màu trắng dạng bột, không tan trong nước lạnh. Với nước nóng, tinh bột trương nở tạo **hồ tinh bột**, không phải dung dịch trong suốt giống nước đường.
**Cellulose** là chất rắn màu trắng dạng sợi, không tan trong nước và nhiều dung môi hữu cơ thông thường. Tính chất dạng sợi, bền giúp cellulose được dùng sản xuất giấy và vải cotton.
Khi quang hợp, cây dùng CO₂ và nước, nhờ ánh sáng và chất diệp lục, tạo glucose đồng thời giải phóng O₂. Từ glucose, cây tổng hợp tinh bột để dự trữ và cellulose để xây dựng thành tế bào. Quang hợp là quá trình tạo chất hữu cơ, không phải cây hút sẵn tinh bột từ đất.
Chọn nguyên liệu theo tính chất
Gạo thích hợp làm nguyên liệu cung cấp tinh bột; bông thích hợp tạo sợi dệt nhờ chứa nhiều cellulose. Không thay bông cho gạo chỉ vì hai thành phần chính cùng viết (C₆H₁₀O₅)ₙ.
Công thức cho thấy thành phần mỗi đơn vị lặp, nhưng chưa thể hiện đầy đủ cách nối các đơn vị. Chính điểm khác về cấu tạo giúp giải thích các tính chất khác nhau.
Bài luyện
Nguyên liệu nào có thành phần chính là cellulose, thường dùng làm sợi dệt?
Gạo là nguồn giàu tinh bột.
Khoai là nguồn giàu tinh bột.
Đường mía tinh thể chủ yếu là saccharose.
Đúng: sợi bông có thành phần chính là cellulose.
Lời giải
Bông chứa chủ yếu cellulose ở dạng sợi, thích hợp làm vải cotton. Gạo và khoai giàu tinh bột, còn đường mía chủ yếu là saccharose. Chọn D.
Bài luyện
Tinh bột và cellulose cùng viết (C₆H₁₀O₅)ₙ. Kết luận nào phù hợp?
Đúng: dạng công thức chung không thể hiện đầy đủ cách nối các đơn vị.
Không được đồng nhất hai chất từ dạng công thức chung.
Cả hai không tan trong nước lạnh theo tính chất đã học.
Tạo hồ với nước nóng là đặc điểm của tinh bột, không phải cellulose.
Lời giải
Tinh bột và cellulose khác nhau về cách liên kết các đơn vị cấu tạo. Vì vậy cùng dạng (C₆H₁₀O₅)ₙ không có nghĩa cùng một chất hoặc cùng tính chất. Chọn A.