Khi nào phân tử lớn chuyển thành glucose?
Tinh bột và cellulose đều có thể bị thủy phân hoàn toàn thành glucose khi có điều kiện acid, nhiệt độ hoặc enzyme phù hợp với từng chất:
$$\begin{aligned}&(C_6H_{10}O_5)_n+nH_2O\\&\quad\to nC_6H_{12}O_6.\end{aligned}$$
Không phải cứ thêm nước là phản ứng xảy ra hoàn toàn. Enzyme tiêu hóa của người phân giải được tinh bột nhưng không thủy phân được cellulose. Cellulose trong thực phẩm vẫn có vai trò là chất xơ.
Dung dịch **iodine** tạo màu xanh tím với tinh bột, không tạo màu này với cellulose trong phép thử đang học. Đây là dấu hiệu nhận biết tinh bột.
Có thể so sánh mẫu hồ tinh bột ban đầu với mẫu sau thủy phân đã để nguội rồi thử iodine. Màu xanh tím giảm hoặc không xuất hiện cho thấy lượng tinh bột giảm hoặc không còn được phát hiện bằng phép thử; **chưa đủ để khẳng định tất cả đã chuyển thành glucose**, vì quá trình có thể qua sản phẩm trung gian. Thí nghiệm dùng acid, gia nhiệt chỉ thực hiện theo tổ chức của giáo viên.
Tính khối lượng glucose có nhận thêm nước
Thủy phân 16,2 g tinh bột, hiệu suất tạo glucose 80%. Khối lượng mol của một đơn vị C₆H₁₀O₅ là 162 g/mol; glucose là 180 g/mol.
Khối lượng glucose lí thuyết bằng $16{,}2\times180/162=18{,}0$ g. Thực tế thu được $18{,}0\times0{,}80=14{,}4$ g.
Tỉ lệ 180/162 đã tính phần nước tham gia. Không lấy ngay 16,2 × 80% để ra khối lượng glucose.
Bài luyện
Trong phép thử với dung dịch iodine, mẫu nào tạo màu xanh tím đặc trưng?
Saccharose không có dấu hiệu xanh tím đặc trưng này.
Đúng: iodine dùng nhận biết tinh bột.
Cellulose không cho màu xanh tím như tinh bột.
Ethanol không cho dấu hiệu nhận biết tinh bột.
Lời giải
Iodine tạo màu xanh tím với tinh bột. Những mẫu còn lại không có phản ứng màu đặc trưng đó trong điều kiện phép thử. Chọn B.
Bài luyện
Thủy phân 32,4 g tinh bột, hiệu suất tạo glucose 75%. Lấy khối lượng mol đơn vị tinh bột là 162 g/mol, glucose là 180 g/mol. Thu được bao nhiêu gam glucose?
Đã bỏ tỉ lệ khối lượng 180/162 do nước tham gia.
Đây là lượng lí thuyết ở hiệu suất 100%.
Đã chia cho 75% thay vì nhân.
Đúng: 32,4 × 180/162 × 0,75 = 27,0 g.
Lời giải
Khối lượng glucose lí thuyết là 32,4 × 180/162 = 36,0 g. Với hiệu suất 75%, m = 36,0 × 0,75 = 27,0 g. Chọn D.