Từ đơn vị nhỏ đến phân tử có chức năng
**Protein** là hợp chất hữu cơ phức tạp có khối lượng phân tử rất lớn, được tạo bởi nhiều đơn vị **amino acid** liên kết với nhau bằng **liên kết peptide**.
Hai amino acid thường được dùng minh họa là glycine H₂N–CH₂–COOH và alanine H₂N–CH(CH₃)–COOH. Chúng có nhóm amino và nhóm carboxyl nhưng phần gốc khác nhau. Trong đoạn mạch protein, nhóm liên kết peptide được biểu diễn **–CO–NH–**.
Số lượng, loại và thứ tự amino acid góp phần tạo nên sự đa dạng của protein. Vì vậy, không có một công thức phân tử nhỏ dùng chung cho mọi protein giống như C₂H₅OH của ethanol.
Protein có nhiều vai trò: tạo nên các cấu trúc ở cơ, da, tóc; nhiều enzyme xúc tác phản ứng; hemoglobin trong hồng cầu vận chuyển oxygen; kháng thể tham gia bảo vệ cơ thể. **Một số hormone** có bản chất protein, chẳng hạn insulin, nhưng không phải mọi hormone đều là protein.
Thịt, cá, trứng, sữa, đậu là các thực phẩm cung cấp protein. Thực phẩm vẫn chứa những thành phần khác; không đồng nhất một quả trứng với protein tinh khiết.
Protein vận chuyển khác protein cấu trúc
Hemoglobin giúp vận chuyển oxygen trong máu, còn các protein trong tóc góp phần tạo cấu trúc sợi tóc. Cùng thuộc nhóm protein không có nghĩa chúng làm cùng một nhiệm vụ.
Enzyme tiêu hóa protein giúp phản ứng phân giải protein xảy ra trong điều kiện cơ thể. Enzyme là chất xúc tác, không phải vì có enzyme mà mọi phản ứng hóa học đều xảy ra như nhau.
Bài luyện
Các đơn vị cơ bản tạo nên protein là gì?
Glucose liên quan cấu tạo tinh bột và cellulose, không phải đơn vị amino acid của protein.
Acid béo liên quan cấu tạo chất béo.
Đúng: nhiều đơn vị amino acid nối nhau tạo protein.
Ethylene là monomer để tạo PE.
Lời giải
Protein được tạo bởi nhiều đơn vị amino acid nối với nhau bằng liên kết peptide. Các loại và thứ tự amino acid góp phần tạo sự đa dạng protein. Chọn C.
Bài luyện
Nhóm nào biểu diễn liên kết peptide giữa các đơn vị amino acid trong mạch protein?
Đúng: đây là nhóm liên kết peptide.
Đây là dạng nhóm ester, không phải peptide.
Đây là đoạn mạch hydrocarbon, không biểu diễn peptide.
Nhóm này không phải liên kết peptide.
Lời giải
Trong mạch protein, nhóm –CO–NH– nối các phần của đơn vị amino acid là nhóm liên kết peptide. Không nhầm với nhóm ester –CO–O– của chất béo. Chọn A.