Cùng glucose nhưng điều kiện khác thì sản phẩm khác
Khi đun ấm dung dịch glucose với thuốc thử **AgNO₃ trong môi trường NH₃**, bạc có thể bám thành lớp sáng trên thành ống nghiệm. Đó là **phản ứng tráng bạc**, được ứng dụng trong tráng gương, tráng ruột phích.
Ở mức lớp 9, phản ứng được biểu diễn giản lược:
$$C_6H_{12}O_6+Ag_2O\to C_6H_{12}O_7+2Ag.$$
Phương trình này dùng để đọc tỉ lệ **1 mol glucose tạo 2 mol Ag**. Thuốc thử thực tế là dung dịch AgNO₃/NH₃ thích hợp, không phải chỉ trộn glucose với bột Ag₂O. Saccharose chưa thủy phân không có phản ứng tráng bạc như glucose trong điều kiện bài học.
Trong điều kiện lên men thích hợp, với enzyme của nấm men, glucose tạo ethanol và CO₂:
$$C_6H_{12}O_6\to2C_2H_5OH+2CO_2.$$
Đây là cơ sở sản xuất ethanol từ nguyên liệu đường; không nhầm với lên men giấm cần oxygen đã học. Thí nghiệm tráng bạc chỉ do giáo viên tổ chức; không tự pha hay lưu giữ thuốc thử.
Từ glucose đến khối lượng bạc
Cho 1,8 g glucose phản ứng tráng bạc hoàn toàn, thuốc thử dư. Lấy M(glucose) = 180 g/mol, M(Ag) = 108 g/mol.
$n_{\text{glucose}}=1{,}8/180=0{,}01$ mol. Do tỉ lệ 1 : 2, có $n_{Ag}=0{,}02$ mol, nên $m_{Ag}=0{,}02\times108=2{,}16$ g.
Khối lượng bạc lớn hơn khối lượng glucose không trái bảo toàn khối lượng: bạc có sẵn trong thuốc thử, không phải do glucose tự biến thành nguyên tử Ag.
Bài luyện
0,02 mol glucose tráng bạc hoàn toàn với thuốc thử dư. Lấy M(Ag) = 108 g/mol. Khối lượng Ag thu được là bao nhiêu?
Đã lấy tỉ lệ glucose : Ag bằng 1 : 1.
Đã chia hai thay vì nhân hai số mol glucose.
Đã nhân thêm hai lần không có căn cứ.
Đúng: 0,02 × 2 × 108 = 4,32 g.
Lời giải
Theo phương trình giản lược, 1 mol glucose tạo 2 mol Ag. n(Ag) = 2 × 0,02 = 0,04 mol; m(Ag) = 0,04 × 108 = 4,32 g. Chọn D.
Bài luyện
Glucose lên men tạo ethanol trong điều kiện thích hợp còn sinh ra khí nào?
Đúng: C₆H₁₂O₆ → 2C₂H₅OH + 2CO₂.
Oxygen không phải sản phẩm của phản ứng lên men ethanol.
Hydrogen không phải sản phẩm trong phương trình này.
Chất ban đầu trong phương trình không có N.
Lời giải
Phương trình lên men glucose là C₆H₁₂O₆ → 2C₂H₅OH + 2CO₂, dưới tác dụng enzyme trong điều kiện thích hợp. Khí tạo ra là CO₂. Chọn A.