Tứ giác và cách gọi tên

Tứ giác $ABCD$ gồm bốn đoạn thẳng $AB,BC,CD,DA$, trong đó không có hai đoạn thẳng nào cùng nằm trên một đường thẳng.
Bốn điểm $A,B,C,D$ là **các đỉnh**; bốn đoạn thẳng $AB,BC,CD,DA$ là **các cạnh**. Khi gọi tên, các đỉnh phải được viết theo thứ tự liên tiếp quanh hình, chẳng hạn $ABCD$, $BCDA$ hoặc $DCBA$.
Hai đỉnh không kề nhau là hai đỉnh đối nhau. Vì thế, $A$ và $C$ là hai đỉnh đối nhau; $B$ và $D$ cũng vậy. Hai đoạn $AC$ và $BD$ nối các đỉnh đối nhau được gọi là hai đường chéo.
Tứ giác lồi

Một tứ giác là **tứ giác lồi** nếu với mỗi cạnh, hai đỉnh còn lại nằm về cùng một phía đối với đường thẳng chứa cạnh đó.
Có thể nhận ra tứ giác lồi qua đặc điểm quen thuộc: hai đường chéo cắt nhau tại một điểm nằm bên trong mỗi đường chéo. Từ đây, nếu không nói gì thêm, “tứ giác” được hiểu là tứ giác lồi.
Hình có một đỉnh lõm vào trong không phải tứ giác lồi. Khi quan sát hình, cần dựa vào vị trí các đỉnh và đường chéo, không chỉ dựa vào việc đường gấp khúc đã khép kín.
Tổng các góc của một tứ giác

Kẻ đường chéo $AC$. Tứ giác $ABCD$ được chia thành hai tam giác $ABC$ và $ACD$. Tổng các góc của mỗi tam giác bằng $180^\circ$, nên
$$\boxed{\widehat A+\widehat B+\widehat C+\widehat D=360^\circ.}$$
Đây là định lí đúng với mọi tứ giác lồi. Khi biết ba góc, góc còn lại được tính bằng $360^\circ$ trừ tổng ba góc đã biết.
Ví dụ: tìm góc còn lại
Tứ giác $MNPQ$ có
$$\widehat M=75^\circ,\quad \widehat N=110^\circ,\quad \widehat P=95^\circ.$$
Áp dụng định lí tổng các góc của một tứ giác:
$$\begin{aligned}
\widehat Q
&=360^\circ-(\widehat M+\widehat N+\widehat P)\\
&=360^\circ-(75^\circ+110^\circ+95^\circ)\\
&=80^\circ.
\end{aligned}$$
Nhận biết đường chéo
Trong tứ giác $ABCD$, cặp đoạn thẳng nào là hai đường chéo?
$AB$ và $CD$ là hai cạnh đối.
Đúng. Mỗi đoạn nối một cặp đỉnh đối nhau.
$AD$ và $BC$ là hai cạnh đối.
$AB$ và $BC$ là hai cạnh kề.
Lời giải
Đường chéo nối hai đỉnh đối nhau. Hai cặp đỉnh đối của tứ giác $ABCD$ là $A,C$ và $B,D$, nên hai đường chéo là $AC$ và $BD$. Chọn B.
Tính góc của tứ giác
Ba góc của một tứ giác lần lượt bằng $90^\circ$, $105^\circ$ và $80^\circ$. Góc còn lại bằng bao nhiêu?
Tổng ba góc đã biết là $275^\circ$, không phải $285^\circ$.
Đúng. $360^\circ-275^\circ=85^\circ$.
Kết quả này làm tổng bốn góc bằng $370^\circ$.
Không thể lấy một trong các góc đã cho làm góc còn lại.
Lời giải
Tổng bốn góc của tứ giác bằng $360^\circ$. Góc còn lại là $360^\circ-(90^\circ+105^\circ+80^\circ)=85^\circ$. Chọn B.
Kiến thức cần nhớ
Tên các đỉnh của tứ giác được viết theo thứ tự quanh hình. Hai đường chéo nối hai cặp đỉnh đối nhau. Với mọi tứ giác lồi,
$$\widehat A+\widehat B+\widehat C+\widehat D=360^\circ.$$