btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Phân thức đại số

Lưu trên thiết bị này
Phân thức đại số · Chọn bài khác

Phân thức đại số là gì?

Cấu tạo của một phân thức đại số
Tử thức và mẫu thức đều là đa thức; mẫu thức phải khác đa thức không.
Một **phân thức đại số** là biểu thức có dạng $$\frac{A}{B},$$ trong đó $A$, $B$ là những đa thức và $B$ khác đa thức $0$. Đa thức $A$ gọi là **tử thức**, đa thức $B$ gọi là **mẫu thức**. Ví dụ, $\dfrac{2x-1}{x^2+3}$ và $\dfrac{5}{x-2}$ là các phân thức đại số. Mỗi đa thức cũng là một phân thức có mẫu thức bằng $1$; chẳng hạn $x^2-3x=\dfrac{x^2-3x}{1}$. Biểu thức $\dfrac{x+1}{\sqrt{x}}$ không phải là phân thức đại số theo định nghĩa trên vì $\sqrt{x}$ không phải đa thức.

Hai phân thức bằng nhau

Kiểm tra hai phân thức bằng nhau bằng hai tích chéo
Hai phân thức bằng nhau khi hai tích chéo bằng nhau.
Với hai phân thức $\dfrac{A}{B}$ và $\dfrac{C}{D}$, ta có $$\frac{A}{B}=\frac{C}{D}\quad\text{khi}\quad AD=BC.$$ Muốn kiểm tra hai phân thức có bằng nhau hay không, hãy nhân tử thức của phân thức này với mẫu thức của phân thức kia rồi so sánh hai tích. Ví dụ, $$\frac{x+1}{x-1}=\frac{x^2-1}{(x-1)^2}$$ vì $(x+1)(x-1)^2=(x-1)(x^2-1)$. Hai vế đều được xét tại những giá trị làm các mẫu thức khác $0$.

Điều kiện xác định

Hai bước kiểm tra điều kiện và tính giá trị phân thức
Mẫu thức phải khác không trước khi thay giá trị của biến.
Giá trị của phân thức $\dfrac{A}{B}$ chỉ được xác định tại những giá trị của biến làm $B\ne0$. Vì vậy, trước khi thay số để tính giá trị, cần thực hiện hai bước: 1. Tìm điều kiện để mẫu thức khác $0$. 2. Kiểm tra giá trị cần thay có thỏa mãn điều kiện đó hay không. Chẳng hạn, phân thức $\dfrac{2x+1}{x-3}$ xác định khi $x\ne3$. Không thể tính giá trị của phân thức này tại $x=3$.

Ví dụ: tìm điều kiện và tính giá trị

Xét phân thức $$P=\frac{x+1}{x-2}.$$ Mẫu thức khác $0$ khi $x-2\ne0$, tức là $x\ne2$. Giá trị $x=5$ thỏa mãn điều kiện xác định. Do đó $$P(5)=\frac{5+1}{5-2}=\frac{6}{3}=2.$$ Tại $x=2$, mẫu thức bằng $0$ nên phân thức không xác định.

Nhận biết phân thức đại số

Biểu thức nào sau đây là phân thức đại số?
Chọn một đáp án

Tìm điều kiện và tính giá trị

Cho $P=\dfrac{2x-1}{x+3}$. Kết luận nào đúng?
Chọn một đáp án

Kiến thức cần nhớ

Phân thức đại số có dạng $\dfrac{A}{B}$, trong đó $A$, $B$ là đa thức và $B$ khác đa thức $0$. Hai phân thức bằng nhau khi hai tích chéo bằng nhau. Khi tính giá trị của phân thức, phải tìm và kiểm tra điều kiện mẫu thức khác $0$ trước khi thay số.