Đa thức và các hạng tử

Đa thức là tổng của những đơn thức. Mỗi đơn thức trong tổng gọi là một hạng tử của đa thức.
Khi đọc các hạng tử, cần giữ cả dấu đứng trước chúng. Ví dụ,
$$P=3xy^2-2x^2yz-1$$
được hiểu là
$$P=3xy^2+(-2x^2yz)+(-1).$$
Vì thế, ba hạng tử của $P$ là $3xy^2$, $-2x^2yz$ và $-1$. Mỗi đơn thức cũng là một đa thức chỉ có một hạng tử.
Đa thức thu gọn

Đa thức thu gọn là đa thức không còn hai hạng tử nào đồng dạng.
Để thu gọn một đa thức:
1. nhận ra các hạng tử đồng dạng;
2. nhóm chúng lại;
3. cộng hoặc trừ các hệ số.
Chẳng hạn,
$$2x^2y+3xy^2-5x^2y+4=-3x^2y+3xy^2+4.$$
Hai hạng tử bậc cao có thể triệt tiêu nhau, vì vậy không nên xác định bậc khi đa thức chưa được thu gọn.
Bậc và giá trị của đa thức
Bậc của một đa thức khác đa thức không là bậc lớn nhất của các hạng tử trong dạng thu gọn.
- Đa thức là một số khác $0$ có bậc $0$.
- Đa thức không không có bậc.
Muốn tính giá trị của đa thức tại các giá trị đã cho của biến, thay các giá trị đó vào biểu thức rồi thực hiện phép tính. Nếu đa thức chưa thu gọn, nên thu gọn trước để phép thay số ngắn hơn và ít sai hơn.
Ví dụ: thu gọn, tìm bậc và tính giá trị
Cho
$$Q=4x^2y-3xy^2-2x^2y+xy^2+1.$$
Thu gọn:
$$Q=(4-2)x^2y+(-3+1)xy^2+1=2x^2y-2xy^2+1.$$
Hai hạng tử đầu đều có bậc $3$, hạng tử $1$ có bậc $0$, nên $Q$ là đa thức bậc $3$.
Tại $x=1$, $y=-2$:
$$Q=2\cdot1^2\cdot(-2)-2\cdot1\cdot(-2)^2+1=-4-8+1=-11.$$
Xác định các hạng tử
Các hạng tử của đa thức $P=2x^2y-3xy+5$ là
Đúng. Mỗi hạng tử mang theo dấu đứng trước nó.
Hạng tử thứ hai phải là $-3xy$.
Biểu thức $2x^2y-3xy$ gồm hai hạng tử, không phải một hạng tử.
Biểu thức $-3xy+5$ gồm hai hạng tử.
Lời giải
Ta viết $P=2x^2y+(-3xy)+5$, nên các hạng tử là $2x^2y$, $-3xy$ và $5$. Chọn A.
Thu gọn và tìm bậc
Thu gọn $P=3x^2y-5xy^2+2x^2y+5xy^2-7$. Bậc của $P$ là
Đa thức còn hạng tử chứa biến nên không có bậc $0$.
Bậc của $x^2y$ là $2+1=3$.
Không cộng bậc của các hạng tử với nhau.
Đúng. Dạng thu gọn là $5x^2y-7$ và có bậc $3$.
Lời giải
Ta có $P=(3+2)x^2y+(-5+5)xy^2-7=5x^2y-7$. Hạng tử $5x^2y$ có bậc $2+1=3$, nên $P$ có bậc $3$. Chọn D.
Kiến thức cần nhớ
Đa thức là tổng đại số của các đơn thức; mỗi hạng tử mang theo dấu của nó. Thu gọn bằng cách nhóm các hạng tử đồng dạng. Bậc của đa thức được xác định sau khi thu gọn và là bậc lớn nhất của các hạng tử còn lại.