btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Tỉ lệ thức

Lưu trên thiết bị này
Tỉ lệ thức và đại lượng tỉ lệ · Chọn bài khác

Tỉ lệ thức là gì?

Tỉ lệ thức là đẳng thức của hai tỉ số: $$\frac{a}{b}=\frac{c}{d},$$ trong đó $b\ne0$, $d\ne0$. Cũng có thể viết $$a:b=c:d.$$ Muốn kiểm tra bốn số có lập thành tỉ lệ thức theo thứ tự đã cho hay không, có thể rút gọn hai tỉ số về cùng dạng hoặc so sánh hai tích chéo.

Tính chất tích chéo

Tỉ lệ thức a trên b bằng c trên d với hai tích chéo ad và bc
Hai đường chéo cho $ad=bc$.
Nếu $$\frac{a}{b}=\frac{c}{d}\qquad(b,d\ne0),$$ thì $$ad=bc.$$ Ngược lại, từ $ad=bc$, nếu $b,d\ne0$ thì lập được $\dfrac{a}{b}=\dfrac{c}{d}$. Hai tích $ad$ và $bc$ được gọi là hai tích chéo. Cần nối đúng các vị trí, không nhân hai số cùng tử hoặc cùng mẫu.

Cách kiểm tra một tỉ lệ thức

Ba bước kiểm tra điều kiện mẫu tính hai tích chéo và kết luận
Không bỏ qua điều kiện mẫu khác $0$.
Với $\dfrac ab$ và $\dfrac cd$: 1. Kiểm tra $b,d$ khác $0$. 2. Tính $ad$ và $bc$. 3. Nếu hai tích bằng nhau thì hai tỉ số lập thành tỉ lệ thức; nếu khác nhau thì không. Cách rút gọn hai tỉ số cũng cho cùng kết luận.

Ví dụ: tìm thành phần chưa biết

Tìm $x$ trong tỉ lệ thức $$\frac{x}{18}=\frac{5}{6}.$$ Hai mẫu $18$ và $6$ đều khác $0$. Nhân chéo: $$6x=18\cdot5.$$ Do đó $$x=\frac{18\cdot5}{6}=15.$$ Thử lại: $15/18=5/6$, nên kết quả phù hợp.

Nhận biết tỉ lệ thức

Cặp tỉ số nào sau đây lập thành một tỉ lệ thức?
Chọn một đáp án

Tìm ẩn trong tỉ lệ thức

Giá trị của $x$ trong $\dfrac{x}{15}=\dfrac8{10}$ là
Chọn một đáp án

Kiến thức cần nhớ

Tỉ lệ thức là đẳng thức của hai tỉ số. Với mẫu khác $0$, $a/b=c/d$ tương ứng với $ad=bc$.