Cạnh và góc đối diện

Trong tam giác $ABC$:
- cạnh $BC$ đối diện với góc $A$;
- cạnh $CA$ đối diện với góc $B$;
- cạnh $AB$ đối diện với góc $C$.
Khi so sánh, trước hết phải ghép đúng hai cặp cạnh–góc đối diện. Cạnh và góc có chung một đỉnh không phải là một cặp đối diện.
Hai chiều của mối quan hệ

Trong một tam giác:
- cạnh lớn hơn đối diện với góc lớn hơn;
- góc lớn hơn đối diện với cạnh lớn hơn.
Chẳng hạn, trong tam giác $ABC$:
$$AB>AC\quad\Longleftrightarrow\quad \widehat C>\widehat B.$$
Hai chiều có cùng quy luật: yếu tố lớn hơn luôn đối diện với yếu tố lớn hơn. Không so sánh $AB$ với góc $A$ vì chúng không đối diện nhau.
Nhận biết yếu tố lớn nhất
Từ quan hệ trên suy ra:
- trong tam giác vuông, cạnh huyền đối diện góc $90^\circ$ nên là cạnh lớn nhất;
- trong tam giác tù, cạnh đối diện góc tù là cạnh lớn nhất.
Một tam giác chỉ có nhiều nhất một góc vuông hoặc một góc tù. Vì vậy, trong hai trường hợp này, cạnh lớn nhất được xác định ngay từ loại góc.
Ví dụ: sắp xếp các cạnh
Tam giác $MNP$ có $\widehat M=42^\circ$, $\widehat N=61^\circ$. Ta có
$$\widehat P=180^\circ-42^\circ-61^\circ=77^\circ.$$
Vì $\widehat M<\widehat N<\widehat P$, các cạnh đối diện cũng được sắp xếp cùng thứ tự:
$$NP<MP<MN.$$
Ở đây $NP$, $MP$, $MN$ lần lượt đối diện với các góc $M$, $N$, $P$.
Tìm góc lớn nhất
Tam giác $ABC$ có $AB=10$ cm, $BC=8$ cm, $CA=6$ cm. Góc lớn nhất là
Đúng. Góc $C$ đối diện cạnh lớn nhất $AB$.
Góc $A$ đối diện cạnh $BC=8$ cm, không phải cạnh lớn nhất.
Góc $B$ đối diện cạnh $CA=6$ cm, là cạnh nhỏ nhất.
Ba độ dài đã đủ để xác định thứ tự các góc.
Lời giải
Cạnh lớn nhất là $AB=10$ cm. Góc đối diện với cạnh $AB$ là góc $C$, nên $\widehat C$ lớn nhất. Chọn A.
Sắp xếp các cạnh
Tam giác $ABC$ có $\widehat A=42^\circ$, $\widehat B=63^\circ$, $\widehat C=75^\circ$. Khẳng định đúng là
Cạnh $AB$ đối diện góc lớn nhất nên không thể nhỏ nhất.
Thứ tự này không ghép đúng các cạnh với góc đối diện.
Đúng. Góc tăng theo thứ tự $A,B,C$ nên cạnh đối diện tăng theo thứ tự $BC,CA,AB$.
Cạnh $BC$ đối diện góc nhỏ nhất nên không thể lớn nhất.
Lời giải
Ta có $\widehat A<\widehat B<\widehat C$. Các cạnh đối diện lần lượt là $BC,CA,AB$, nên $BC<CA<AB$. Chọn C.
Kiến thức cần nhớ
Trong một tam giác, cạnh lớn hơn đối diện với góc lớn hơn và góc lớn hơn đối diện với cạnh lớn hơn. Luôn ghép đúng cặp đối diện trước khi đặt dấu so sánh.