Dữ liệu và thu thập dữ liệu

Thông tin thu được về một đối tượng gọi là **dữ liệu**. - Dữ liệu là số, chẳng hạn chiều cao $152$ cm, số sách đã đọc là $6$, được gọi là **số liệu**. - Dữ liệu không phải là số, chẳng hạn tên môn thể thao yêu thích, màu sắc, quốc tịch. Cần phân loại theo **ý nghĩa**. Một số điện thoại có các chữ số nhưng dùng để nhận diện, không dùng như một số để tính toán nên không phải là số liệu.

Dữ liệu không hợp lí là dữ liệu mâu thuẫn với tiêu chí hoặc bối cảnh đã cho. Ví dụ, bảng ghi lớp có $35$ học sinh nhưng các nhóm có lần lượt $18,12,5,1$ học sinh là không hợp lí vì $$18+12+5+1=36\ne35.$$ Không nên loại một giá trị chỉ vì nó lớn hoặc nhỏ hơn các giá trị còn lại; trước hết phải xem đơn vị, đối tượng và điều kiện thực tế.

Một số cách thu thập thường dùng: - **quan sát, đếm, đo:** số người vượt đèn đỏ, số người đeo kính; - **làm thí nghiệm:** gieo đồng xu, xúc xắc rồi ghi kết quả; - **lập phiếu hỏi:** món ăn hoặc môn thể thao yêu thích; - **dùng nguồn có sẵn:** sách, báo, trang thông tin đáng tin cậy. Cách thu thập phải phù hợp câu hỏi. Muốn đếm người vượt đèn đỏ nên quan sát hoặc dùng máy quay; hỏi trực tiếp người vi phạm có thể cho dữ liệu thiếu chính xác.