Các bước vẽ biểu đồ cột

1. Vẽ trục ngang ghi các nhóm và trục đứng ghi số lượng cùng đơn vị.
2. Chọn tỉ lệ thích hợp trên trục đứng.
3. Với mỗi nhóm, vẽ một cột có chiều cao đúng bằng số liệu; các cột có bề rộng bằng nhau.
4. Ghi tiêu đề, đơn vị, số liệu và chú thích khi cần.
Sau khi vẽ, đối chiếu từng cột với bảng ban đầu.
Đọc và phân tích số liệu

Muốn đọc một cột, xác định tên nhóm trên trục ngang rồi dóng đỉnh cột sang trục đứng. Từ các giá trị có thể:
- tìm nhóm lớn nhất, nhỏ nhất;
- tính tổng hoặc hiệu;
- nhận xét xu hướng tăng, giảm đơn giản.
Ví dụ, bốn cột $A,B,C,D$ có giá trị $12,8,15,10$. Nhóm $C$ lớn nhất; $C$ hơn $B$ là $15-8=7$.
Không bỏ qua tỉ lệ và nét gấp khúc
Chiều cao chỉ có ý nghĩa khi đọc cùng tỉ lệ trên trục đứng.
Nếu trục đứng có nét gấp khúc hoặc không bắt đầu từ $0$, phần chiều cao nhìn thấy có thể làm chênh lệch trông lớn hơn thực tế. Khi đó phải đọc số ở vạch, không kết luận “cột này cao gấp đôi nên số liệu gấp đôi”.
Cột nằm dưới trục ngang có thể biểu diễn số âm, chẳng hạn khoản lỗ.
Ví dụ: đọc rồi tính
Từ biểu đồ có $A=12$, $B=8$, $C=15$, $D=10$:
$$A+D=12+10=22,$$
$$C-B=15-8=7.$$
Kết luận phải nêu rõ đại lượng: tổng của hai nhóm $A,D$ là $22$ đơn vị; nhóm $C$ nhiều hơn nhóm $B$ là $7$ đơn vị.
Đọc giá trị một cột
Biểu đồ có các cột $A,B,C,D$ lần lượt cao tới các vạch $12,8,15,10$. Giá trị của nhóm $C$ là:
$8$ là giá trị của nhóm $B$.
$10$ là giá trị của nhóm $D$.
Đúng. Cột $C$ đạt vạch $15$.
$12$ là giá trị của nhóm $A$.
Lời giải
Đỉnh cột $C$ dóng sang trục đứng tại vạch $15$, nên nhóm $C$ có giá trị $15$. Chọn C.
So sánh hai cột
Với số liệu $B=8$ và $C=15$, nhóm $C$ nhiều hơn nhóm $B$ bao nhiêu đơn vị?
$23$ là tổng, không phải chênh lệch.
Đúng. Chênh lệch hai cột là $7$ đơn vị.
$8$ là giá trị cột $B$.
$15$ là giá trị cột $C$.
Lời giải
Số đơn vị nhiều hơn là hiệu $15-8=7$. Chọn B.
Kiến thức cần nhớ
Biểu đồ cột phải có tên trục, đơn vị và tỉ lệ rõ ràng. Đọc số liệu theo vạch của trục đứng rồi mới so sánh, tính tổng, hiệu hoặc nhận xét xu hướng.