Khả năng giúp làm việc gì?
Máy tính có thể **tính toán nhanh**, **lưu trữ và truy xuất nhiều dữ liệu**, **kết nối để trao đổi thông tin**. Đây là khả năng; ứng dụng là việc con người làm được nhờ dùng khả năng ấy. Ví dụ, hệ thống dự báo thời tiết cần xử lí nhiều số liệu đo được. Tính toán nhanh giúp chạy mô hình, còn dữ liệu đo và cách kiểm kết quả quyết định dự báo có đáng tin đến đâu.
| Khả năng | Ví dụ sử dụng |
|---|---|
| Tính toán nhanh | Mô phỏng dòng chảy để nghiên cứu |
| Lưu trữ, tìm lại dữ liệu | Tra cứu tài liệu nghiên cứu đã số hóa |
| Kết nối | Trao đổi tài liệu giữa các nhóm ở xa |
Bài luyện
Một nhóm nghiên cứu chạy nhiều phép tính để mô phỏng dòng chảy. Khả năng nào của máy tính được dùng trực tiếp nhất?
Mô phỏng cần thực hiện nhiều phép tính trên dữ liệu.
Lưu trữ giúp giữ dữ liệu, nhưng không phải khả năng trực tiếp chạy nhiều phép tính.
Kết nối giúp trao đổi, không trực tiếp thực hiện các phép tính mô phỏng.
Hiển thị giúp xem kết quả, không trực tiếp tạo kết quả tính toán.
Lời giải
Mô phỏng dòng chảy đòi hỏi nhiều phép tính. Máy tính hỗ trợ nhờ xử lí các phép tính ấy nhanh; kết quả vẫn cần được kiểm với dữ liệu và mô hình phù hợp.
Từ khả năng đến ứng dụng
Bệnh viện có thể dùng máy tính để lưu và tìm hồ sơ đã ghi; bác sĩ vẫn chịu trách nhiệm đọc dữ liệu và quyết định chuyên môn. Trong giao thông, hệ thống điều khiển đèn tín hiệu dùng thông tin nhận được để vận hành theo quy tắc đã đặt. Khi hai nhóm ở xa cùng làm một tài liệu, mạng giúp trao đổi phiên bản. Câu “máy tính giúp ích” chỉ rõ hơn khi nêu **việc cụ thể, khả năng được dùng và người kiểm kết quả**.
Bài luyện
Bệnh viện tìm lại thông tin khám đã được ghi trong hồ sơ điện tử. Cặp “khả năng → ứng dụng” nào đúng?
Khả năng lưu và tìm dữ liệu hỗ trợ tra cứu hồ sơ.
Máy tính không tự bảo đảm chẩn đoán đúng.
Kết nối không đồng nghĩa mọi người có quyền xem dữ liệu riêng tư.
Hiển thị hình ảnh hỗ trợ xem dữ liệu, không tự thay quyết định chuyên môn.
Lời giải
Hồ sơ đã ghi được lưu lại và truy xuất khi cần, nên khả năng lưu trữ và tìm dữ liệu khớp ứng dụng. Việc sử dụng hồ sơ vẫn phải đúng quyền và được người có chuyên môn kiểm.
Nhanh và nhiều chưa tự thành đúng
Máy tính có thể thực hiện phép tính rất nhanh, nhưng nếu nhập nhầm số đo thì kết quả tính từ số đo ấy cũng có thể sai. Một kho tài liệu lớn vẫn cần nguồn đáng tin và quyền truy cập phù hợp. Kết nối nhanh giúp chuyển thông tin, không tự xác nhận thông tin đó đúng. Khi trình bày một ứng dụng, tránh đổi “hỗ trợ” thành “thay hết con người”.
Bài luyện
Một bảng tính cộng đúng công thức nhưng một số đo ban đầu bị nhập nhầm. Kết luận nào đúng?
Tính đúng phép toán không sửa được dữ liệu nhập sai.
Kết quả phụ thuộc cả phép tính và dữ liệu đầu vào.
Tính lại với cùng số sai vẫn có thể cho kết quả sai như cũ.
Internet không tự biết giá trị đúng của số đo.
Lời giải
Bảng tính xử lí số đã nhập. Nếu số đầu vào sai, tổng tính được có thể không phản ánh thực tế, nên phải đối chiếu dữ liệu trước khi dùng kết quả.
Bài luyện
Hai nhóm ở xa cần gửi và cùng xem tài liệu nghiên cứu đã số hóa. Khả năng nào được dùng rõ nhất để chuyển tài liệu giữa hai nhóm?
Kết nối cho phép gửi và nhận tài liệu giữa các nhóm.
Lưu trên một máy chưa chuyển tài liệu đến nhóm ở xa.
Tính nhanh không tự gửi tài liệu.
In ở một máy không chuyển bản số tới nhóm ở xa.
Lời giải
Hai nhóm ở xa trao đổi tài liệu số nhờ máy tính kết nối mạng. Lưu trữ giúp giữ tệp, còn khả năng được hỏi để chuyển tệp là kết nối.
Đang học