Đặt một câu hỏi có thể trả lời bằng tư liệu
Giả sử cần làm báo cáo về năng lượng tái tạo. Câu hỏi “Vì sao phải xét điều kiện địa điểm khi đề xuất điện mặt trời hoặc điện gió?” dẫn đến ba ý cần tìm: nguyên lí tạo điện, những yếu tố làm nguồn năng lượng thay đổi, và dữ liệu riêng của nơi định áp dụng.
Có thể tìm bằng các cụm từ như “điện mặt trời quang điện nguyên lí”, “điều kiện ánh sáng theo địa điểm”, “tuabin gió hoạt động”. Từ khóa nên gắn với ý cần chứng minh. Kết quả tìm kiếm chỉ là gợi ý; mở trang gốc rồi đối chiếu nguồn, nội dung và ngày công bố. Nếu công cụ tìm kiếm trả nội dung lệch, thay từ khóa hoặc tra nguồn chính thức trực tiếp, không đưa kết quả lệch vào báo cáo.
Bài luyện
Muốn tìm lí do lượng nắng thay đổi theo địa điểm, cụm từ nào bám sát câu hỏi nhất?
Cụm này nói về cách trình bày, không phải lượng nắng.
Màu ảnh nền không giải thích điều kiện ánh sáng.
Giá thiết bị là câu hỏi khác.
Các từ chỉ đúng hiện tượng và những yếu tố cần kiểm.
Lời giải
Câu hỏi nêu sự thay đổi lượng nắng theo địa điểm. Cụm từ có “bức xạ mặt trời”, “địa điểm”, “thời tiết”, “mùa” giúp tìm đúng nội dung cần dùng.
Sổ nguồn giúp kiểm và quay lại tài liệu
Với mỗi tư liệu, ghi **tên, tổ chức/tác giả, địa chỉ, thời điểm, nội dung dùng và giới hạn**. Mã D1–D4 trong báo cáo mẫu nối từng ý với dòng tương ứng ở sổ nguồn. D1 giải thích tế bào quang điện; D2 giải thích tuabin và điều kiện gió; D3 cho biết ánh sáng thay đổi; D4 chỉ dùng định nghĩa nguồn tái tạo.
Một tài liệu có thể đáng tin về nguyên lí nhưng chưa đủ ích cho quyết định ở một địa điểm. Chẳng hạn D3 nêu yếu tố ảnh hưởng ánh sáng, nhưng không có số đo cho một mái nhà được đề xuất. Ghi giới hạn này giúp câu kết luận không đi xa hơn chứng cứ.
Bài luyện
D3 giải thích lượng nắng đổi theo địa điểm, thời gian và thời tiết, nhưng không có phép đo tại mái nhà M. D3 có ích thế nào?
Nguồn chung giúp lập kế hoạch kiểm, chưa thay dữ liệu địa điểm.
Không có dữ liệu M thì chưa so sánh được với mọi nơi.
Nó vẫn có ích cho việc xác định yếu tố cần xét.
Trang đang xét không cho giá lắp đặt tại M.
Lời giải
D3 cho biết điều gì có thể làm lượng nắng thay đổi. Muốn dự báo cho M còn cần dữ liệu tại M; vì vậy D3 hữu ích nhưng phạm vi kết luận có giới hạn.
Bài luyện
Ghi chép nào giúp quay lại nguồn và đánh giá được ích lợi đối với báo cáo?
Thiếu nguồn và địa chỉ nên khó kiểm lại.
Các trường này cho phép tìm lại và kiểm mức phù hợp.
Màu nền không xác minh thông tin.
Thứ tự tìm kiếm có thể thay đổi và không thay nội dung gốc.
Lời giải
Sổ nguồn cần đủ thông tin để mở lại tài liệu và giải thích vì sao trích dùng. Tên, cơ quan, địa chỉ, thời điểm, nội dung và giới hạn đều phục vụ việc đó.
Hai hình giúp giải thích điều gì
Sơ đồ đầu cho thấy ánh sáng đi vào tấm quang điện và tạo điện. Sơ đồ sau cho thấy gió làm rotor quay, rotor nối với máy phát. Hai hình minh họa **nguyên lí**, không phải bản vẽ lắp đặt hay bằng chứng rằng một địa điểm cụ thể phù hợp.
Đọc sơ đồ điện gió
Khi so hai sơ đồ, có thể thấy nguồn đầu vào khác nhau. Từ đó báo cáo đặt câu hỏi tiếp: cần tìm lượng nắng và điều kiện gió tại địa điểm nào, vào thời gian nào? Hai sơ đồ không trả lời thay cho phép khảo sát.
Bài luyện
Một kết quả tìm kiếm chỉ có tiêu đề “Điện gió tốt nhất ở mọi nơi”. Trước khi dùng trong báo cáo cần làm gì?
Tiêu đề chưa chứng minh kết luận.
Đổi cách viết không tạo bằng chứng.
Cần đọc nội dung và đối chiếu điều kiện nêu trong kết luận.
Số từ không cho biết tính đúng hay phù hợp.
Lời giải
Từ một dòng kết quả không thể biết nguồn, bằng chứng và phạm vi. Cần mở bài gốc và kiểm xem có dữ liệu cho từng địa điểm hay không.
Đang học