Chuẩn bị nội dung trước khi mở phần mềm
Nhiệm vụ là tạo sơ đồ Sổ lưu niệm lớp 6 với ba nhánh Hoạt động, Cảm nghĩ, Thành viên. Hoạt động có hai nhánh con Ngày hội đọc sách và Thể thao. Dữ liệu này là minh họa, không chứa thông tin riêng của lớp thật.
Phần thực hành minh họa bằng **Freeplane 1.13.3, giao diện tiếng Anh**. Cần máy có phần mềm do giáo viên hoặc người lớn chuẩn bị. SGK minh họa MindMaple Lite; các phần mềm đều hỗ trợ chủ đề và nhánh, nhưng tên lệnh và kiểu tệp khác nhau.
Tạo chủ đề và thêm đúng cấp nhánh
1. Chọn **File → New** hoặc Ctrl+N. Nếu xuất hiện hộp chọn mẫu, chọn mẫu sơ đồ thông thường và xác nhận OK.
2. Chọn chủ đề trung tâm, nhấn F2 để sửa tên thành Sổ lưu niệm lớp 6 rồi nhấn Enter để kết thúc sửa.
3. Khi chủ đề chính đang được chọn, nhấn Tab để tạo nhánh con, nhập Hoạt động và nhấn Enter.
4. Khi nhánh Hoạt động đang được chọn và đã kết thúc sửa chữ, nhấn Enter để tạo nhánh cùng cấp; nhập Cảm nghĩ rồi kết thúc sửa. Làm tương tự để thêm Thành viên.
5. Chọn nhánh Hoạt động, nhấn Tab để tạo Ngày hội đọc sách. Kết thúc sửa chữ, nhấn Enter để tạo Thể thao cùng cấp với ý vừa thêm.
Tab tạo nhánh con của mục đang chọn; Enter khi không sửa chữ tạo nhánh cùng cấp. Trong lúc sửa chữ, Enter dùng để kết thúc sửa. Vì vậy, cần quan sát mục đang chọn và trạng thái nhập trước khi bấm.
Bài luyện
Trong Freeplane, đang chọn chủ đề chính và không sửa chữ. Cần thêm nhánh con Hoạt động. Theo hướng dẫn, dùng phím nào?
Tab thêm nhánh con của mục đang chọn.
Ctrl+S dùng để lưu.
F2 sửa nội dung mục đang chọn.
Ctrl+O mở một tệp đã có.
Lời giải
Tab tạo nhánh con của chủ đề đang chọn. Sau đó nhập Hoạt động và nhấn Enter để kết thúc sửa chữ; không dùng thao tác lưu hoặc mở tệp để tạo nhánh.
Bài luyện
Đang chọn Ngày hội đọc sách, đã kết thúc sửa chữ. Cần thêm Thể thao cùng cấp với ý này. Thao tác phù hợp là gì?
Tab tạo nhánh con, khác yêu cầu cùng cấp.
Enter ngoài chế độ sửa tạo một nhánh cùng cấp.
F2 chỉ đổi tên mục đã có, không giữ cả hai ý.
Lưu không tự thêm nội dung.
Lời giải
Hai hoạt động cần cùng thuộc Hoạt động, nên phải tạo nhánh cùng cấp. Khi đã kết thúc sửa chữ của Ngày hội đọc sách, nhấn Enter để tạo Thể thao, nhập tên rồi kết thúc sửa.
Sửa trước khi lưu
Chọn một mục rồi nhấn F2 để đổi tên, chẳng hạn đổi Ngày đọc sách thành Ngày hội đọc sách. Có thể kéo thả để sắp xếp, nhưng cần kiểm lại đường nối sau khi di chuyển: thay vị trí không được làm sai nhánh cha.
Kiểm sơ đồ có đủ ba nhánh chính, hai hoạt động chi tiết cùng nằm dưới Hoạt động và chữ đọc được. Nếu tạo nhầm cấp nhánh, có thể dùng Undo ngay sau thao tác đó rồi chọn lại đúng mục trước khi thêm.
Bài luyện
Sau khi thêm nhánh, Thể thao lại nằm bên trong Ngày hội đọc sách. Sai sót cần sửa là gì?
Trang trí không giải quyết quan hệ sai.
Chữ hoa không phải yêu cầu về cấp nhánh.
Hai hoạt động phải cùng thuộc Hoạt động.
Dữ liệu yêu cầu đúng hai hoạt động chi tiết.
Lời giải
Thể thao và Ngày hội đọc sách phải cùng cấp dưới Hoạt động. Nếu một ý nằm trong ý kia, cần sửa quan hệ, không chỉ đổi màu hoặc chữ hoa.
Lưu, đóng rồi mở lại
Chọn **File → Save** hoặc Ctrl+S, chọn thư mục học tập và lưu tên **SoLuuNiem.mm**. Đây là tệp sơ đồ của Freeplane; không đổi đuôi thành .emm để dùng như tệp MindMaple.
Đóng sơ đồ, dùng File → Open hoặc Ctrl+O mở đúng tệp vừa lưu. Kiểm chủ đề, ba nhánh chính và hai nhánh con vẫn còn đúng. Nếu nội dung sửa chưa xuất hiện, kiểm lại tên, thư mục và lần lưu gần nhất.
Tệp mẫu ở liên kết chỉ để mở đối chiếu. Việc chọn đúng câu trắc nghiệm không thay cho tự tạo, lưu và mở lại sơ đồ.
Bài luyện
Để kiểm việc lưu sơ đồ đã thành công, cách nào đủ căn cứ hơn?
Tên trên cửa sổ chưa chứng minh lần sửa cuối đã được lưu.
Đổi đuôi không chuyển định dạng tệp.
Cần thực hiện và kiểm thao tác lưu.
Mở lại giúp kiểm dữ liệu thực tế trong tệp.
Lời giải
Cần lưu rồi mở lại đúng đường dẫn, kiểm tên và quan hệ giữa các nhánh. Cách này giúp phát hiện việc mở nhầm bản hoặc chưa lưu thay đổi.
Đang học