Chỉ dẫn rõ và có thứ tự
Một thuật toán chỉ ra các bước cần thực hiện theo một trình tự xác định để giải quyết nhiệm vụ. Mỗi bước phải đủ rõ để người thực hiện biết cần làm gì.
Với nhiệm vụ dán nhãn một hộp đựng thẻ, có thể làm lần lượt: viết tên lên nhãn; bóc lớp giấy bảo vệ; dán nhãn vào vị trí đã chọn trên hộp. Nếu dán nhãn trước khi bóc lớp giấy bảo vệ thì nhãn chưa thể bám đúng cách. Trình tự có ý nghĩa vì bước sau có thể cần kết quả của bước trước.
Chỉ dẫn “xử lí hộp cho tốt” chưa nói rõ phải thực hiện việc gì. Một chỉ dẫn rõ hơn là “dán nhãn vào mặt trước của hộp”.
Bài luyện
Trong nhiệm vụ dán nhãn hộp, chỉ dẫn nào rõ nhất?
Chưa chỉ rõ cần làm gì để hộp đẹp hơn.
Chưa chỉ rõ thao tác cần làm với nhãn.
Đã nêu thao tác dán và vị trí dán.
Chưa nêu thao tác để hoàn thành nhiệm vụ.
Lời giải
Chỉ dẫn rõ phải cho biết việc cần làm. “Dán nhãn vào mặt trước của hộp” xác định cả thao tác và vị trí; các câu còn lại chỉ nêu yêu cầu chung.
Phân biệt dữ liệu ban đầu với kết quả
**Đầu vào** là dữ liệu hoặc điều kiện ban đầu cần cho thuật toán. **Đầu ra** là kết quả thu được khi thực hiện thuật toán.
Với thuật toán tính trung bình cộng của hai số, đầu vào là hai số cần tính. Đầu ra là trung bình cộng của chúng. Tên nhiệm vụ cho biết cần tìm gì; các bước cho biết tìm bằng cách nào.
Từ hai số đến một kết quả
Để tính trung bình cộng của hai số $a$ và $b$, có thể liệt kê các bước:
1. Nhập giá trị của $a$ và $b$.
2. Tính tổng của $a$ và $b$.
3. Chia tổng cho $2$ để được trung bình cộng.
4. Thông báo kết quả.
Với $a=6$, $b=10$, tổng là $6+10=16$, nên trung bình cộng là $16:2=8$. Hai số $6$ và $10$ là đầu vào; số $8$ là đầu ra. Tổng $16$ là kết quả trung gian, chưa phải kết quả cần thông báo cuối cùng.
Bài luyện
Thuật toán tính trung bình cộng nhận hai số 6 và 10, rồi thông báo 8. Đâu là đầu vào?
Hai số này được cung cấp trước khi tính.
8 là kết quả được thông báo.
16 là tổng được tính trong quá trình xử lí.
Chia cho 2 là một thao tác xử lí.
Lời giải
Đầu vào là các giá trị ban đầu dùng để tính. Ở đây đó là 6 và 10; tổng 16 được tạo ra trong quá trình tính, còn 8 là đầu ra.
Bài luyện
Với đầu vào 8 và 14, thuật toán tính trung bình cộng phải thông báo kết quả nào?
22 mới là tổng hai số, chưa chia cho 2.
7 là một nửa của 14, chưa dùng số 8.
Tổng là 22; chia cho 2 được 11.
3 là một nửa của hiệu 14 − 8, không phải trung bình cộng.
Lời giải
Cộng hai số: $8+14=22$. Chia tổng cho 2: $22:2=11$. Vì vậy đầu ra là 11.
Bài luyện
Khi dán nhãn hộp theo ví dụ, vì sao phải bóc lớp giấy bảo vệ trước khi dán?
Ví dụ này có bước sau phụ thuộc kết quả bước trước.
Bóc giấy tạo điều kiện để mặt có keo bám vào hộp.
Kết quả cuối cùng là hộp có nhãn, không phải giấy đã bóc.
Ví dụ viết tên lên nhãn trước khi bóc giấy và dán.
Lời giải
Lớp giấy bảo vệ che mặt có keo. Phải bóc lớp đó trước để nhãn có thể bám vào hộp. Đây là sự phụ thuộc giữa hai bước, nên không thể tùy ý đảo thứ tự.
Đang học