Giả thuyết thống kê và Z.TEST

Giả thuyết gốc H0 nêu điều đang kiểm, chẳng hạn trung bình tổng thể μ = 7. Giả thuyết thay thế H1 theo câu hỏi: μ > 7 hoặc μ < 7 là một phía; μ khác 7 là hai phía. Xác định câu hỏi và mức ý nghĩa α trước khi xem kết quả, không đổi hướng chỉ để dễ bác bỏ H0. Với kiểm định phù hợp điều kiện, so giá trị p với α theo quy tắc bài học: p < α thì bác bỏ H0; nếu không, nói **chưa đủ cơ sở bác bỏ H0**. Không bác bỏ không có nghĩa đã chứng minh H0 đúng hoàn toàn. Sai lầm loại 1 là bác bỏ H0 khi H0 đúng; sai lầm loại 2 là không bác bỏ khi H0 sai. α kiểm soát mức sai lầm loại 1 theo mô hình, không phải xác suất H0 đúng. Cỡ mẫu và điều kiện lấy mẫu ảnh hưởng kết quả; không nhân bản các dòng để giả làm nhiều quan sát độc lập.

Excel dùng `Z.TEST(array,mu0,[sigma])`: array là mẫu, mu0 là trung bình theo H0, sigma là độ lệch chuẩn tổng thể nếu đã biết. Bỏ sigma thì hàm dùng độ lệch chuẩn mẫu; việc phần mềm tính ra số chưa tự xác nhận điều kiện áp dụng phép xấp xỉ. Gọi q là kết quả Z.TEST. Cách lấy p: |H1|p dùng so với α| |---|---| |μ > mu0|q| |μ < mu0|1 − q| |μ khác mu0|2 × MIN(q,1 − q)| Không lấy MIN(q,1−q) cho mọi kiểm định một phía mà bỏ qua hướng đã đặt. Bài tập phải nêu điều kiện lấy mẫu và mô hình; chuyên đề chỉ minh họa cách sử dụng công cụ ở mức đơn giản.