Hỏi về giá và hỏi về quyền
Khi chọn phần mềm, cần hỏi **có phải trả tiền để dùng không?** và **giấy phép cho phép làm gì với mã nguồn?** Đây là hai câu hỏi khác nhau. Một ứng dụng có thể cho dùng miễn phí nhưng không cho sửa hay phân phối mã nguồn. Ngược lại, phần mềm nguồn mở có thể được bán cùng dịch vụ cài đặt, hỗ trợ.
**Mã nguồn** là dạng chương trình con người có thể đọc, sửa để phát triển phần mềm. Phần mềm **nguồn đóng** thường không cho người dùng tiếp cận mã nguồn hoặc không cấp quyền sửa, phân phối lại. Phần mềm **nguồn mở** cung cấp cách tiếp cận mã nguồn và giấy phép cho phép sử dụng, sửa đổi, phân phối lại theo những điều kiện cụ thể. Chỉ nhìn thấy mã trên một trang web chưa đủ kết luận được phép sửa và chia sẻ.
Trong bài này, **thương mại** nói về hoạt động cung cấp phần mềm hoặc dịch vụ để có doanh thu. Vì vậy “thương mại” không tự đồng nghĩa “nguồn đóng”; “nguồn mở” cũng không tự đồng nghĩa “không thu tiền”.
Hai tình huống để tự phân loại
Một ứng dụng A cho tải và dùng miễn phí, nhưng giấy phép không cho sửa hoặc phát hành phiên bản của mình: **miễn phí về giá**, nhưng **không phải nguồn mở**. Một ứng dụng B công bố mã nguồn dưới giấy phép cho phép sửa và chia sẻ, đồng thời có gói hỗ trợ trả phí: **nguồn mở** và vẫn có hoạt động **thương mại**.
Ví dụ trong SGK cho thấy Word và Writer cùng phục vụ soạn thảo, Photoshop và GIMP cùng phục vụ xử lí ảnh. Tên phần mềm giúp nhận ra có nhiều cách cung cấp giải pháp; muốn biết quyền của một phiên bản cụ thể, vẫn phải xem giấy phép của phiên bản đó.
Bài luyện
Một ứng dụng cho sử dụng không mất tiền nhưng không cho xem, sửa hoặc phân phối mã nguồn. Kết luận nào chắc nhất?
Không mất tiền chưa chứng minh có quyền sửa, chia sẻ mã nguồn.
Giá và quyền theo giấy phép là hai tiêu chí khác nhau.
Ứng dụng vẫn là phần mềm.
Không có quyền sửa hay phân phối bản sửa đổi.
Lời giải
Miễn phí chỉ trả lời câu hỏi về giá. Nguồn mở còn đòi hỏi quyền tiếp cận, sửa và phân phối mã nguồn theo giấy phép.
Bài luyện
Một nhóm phát triển bán dịch vụ hỗ trợ cho ứng dụng nguồn mở. Nhận xét nào đúng?
Giá dịch vụ không tự thay đổi quyền trong giấy phép.
Bán hỗ trợ không đòi hỏi đóng mã.
Hai tiêu chí giá và quyền có thể cùng tồn tại.
Giấy phép vẫn quyết định quyền của người dùng.
Lời giải
Nguồn mở mô tả quyền đối với mã; thương mại mô tả hoạt động thu tiền. Dịch vụ hỗ trợ trả phí có thể đi cùng phần mềm nguồn mở.
Bài luyện
Vì sao một kho mã công khai trên web chưa đủ để gọi là phần mềm nguồn mở?
Dạng tệp cài không quyết định quyền với mã.
Giá bằng không không phải điều kiện bắt buộc của nguồn mở.
Quyền theo giấy phép là điểm quyết định, bên cạnh việc có mã nguồn.
Hệ điều hành hỗ trợ không quyết định giấy phép.
Lời giải
Việc đọc được mã chưa trao quyền sửa và chia sẻ. Cần kiểm giấy phép đi kèm để biết những quyền ấy và điều kiện áp dụng.
Đang học