Một môi trường chung cho nhiều chương trình
Hệ điều hành là phần mềm giúp máy tính vận hành và tạo môi trường để chạy các ứng dụng. Nó quản lí **thiết bị** như CPU, bộ nhớ, thiết bị vào/ra; quản lí **tệp và thư mục**; tổ chức chạy chương trình và phân chia tài nguyên; cung cấp **giao diện** để người dùng làm việc; đồng thời có một số **tiện ích** như kiểm tra bộ nhớ lưu trữ hoặc thiết lập kết nối mạng.
Ứng dụng giải quyết một công việc cụ thể: trình soạn thảo dùng để viết văn bản, trình duyệt dùng để mở trang web. Hệ điều hành hỗ trợ các ứng dụng ấy dùng tài nguyên chung. Không phải cứ nhìn thấy một cửa sổ trên màn hình là cửa sổ đó thuộc riêng hệ điều hành.
Mở một tệp là công việc phối hợp
Giả sử chọn tệp `ke-hoach.txt` trong trình quản lí tệp rồi mở bằng một trình soạn thảo. Hệ điều hành tìm tệp trong thư mục, tổ chức truy cập thiết bị lưu trữ, cấp tài nguyên để chạy trình soạn thảo và đưa cửa sổ lên màn hình. Trình soạn thảo đọc nội dung tệp để hiển thị, cho sửa văn bản rồi yêu cầu hệ điều hành ghi dữ liệu khi lưu.
Ví dụ cho thấy **quản lí tệp**, **điều phối tài nguyên** và **giao diện** cùng tham gia một thao tác quen thuộc. Nút Lưu thuộc giao diện ứng dụng, còn việc ghi xuống thiết bị lưu trữ dùng dịch vụ của hệ điều hành.
Bài luyện
Máy đang chạy trình soạn thảo và trình duyệt. Việc phân chia bộ nhớ để hai chương trình hoạt động thuộc vai trò nào?
Ứng dụng không tự quản lí toàn bộ tài nguyên chung.
Hệ điều hành tổ chức chạy và phân chia tài nguyên.
Trang web không điều hành các ứng dụng khác.
Bàn phím là thiết bị vào, không phân chia bộ nhớ.
Lời giải
Hai chương trình cùng cần bộ nhớ. Hệ điều hành điều phối tài nguyên của máy để chúng chạy; từng ứng dụng chỉ thực hiện công việc của mình.
Bài luyện
Khi lưu tệp văn bản, hoạt động nào là dịch vụ chung mà hệ điều hành cung cấp cho ứng dụng?
Đó là việc người viết hoặc ứng dụng thực hiện.
Sửa chính tả là chức năng ứng dụng.
Biểu tượng không phải thao tác ghi tệp.
Hệ điều hành quản lí tệp và thiết bị lưu trữ.
Lời giải
Trình soạn thảo chuẩn bị nội dung cần lưu, rồi dùng dịch vụ tệp của hệ điều hành để ghi dữ liệu xuống thiết bị lưu trữ.
Bài luyện
Nhóm nào liệt kê đúng các công việc của hệ điều hành?
Đó là công việc của ứng dụng cụ thể.
Đó là công việc của ứng dụng và dịch vụ mạng.
Đây là bốn nhóm chức năng chính; hệ điều hành còn có một số tiện ích.
Phần mềm không tự thay thiết bị vật lí.
Lời giải
Hệ điều hành quản lí thiết bị, tệp và chương trình, đồng thời cung cấp giao diện cho người dùng. Đây là các nhóm chức năng nêu trong bài.
Đang học