Cần cả giá trị ban đầu lẫn quy tắc tính tiếp
**Phần cơ sở** cho giá trị ở trường hợp đầu tiên. **Công thức truy hồi** tính trường hợp sau từ các trường hợp trước. Chỉ biết quy tắc mà thiếu cơ sở thì chưa xác định được dãy cần tính.
Ba dãy dưới đây đánh chỉ số từ 0; công thức ở cột cuối áp dụng với $n\ge2$.
| Dãy | Phần cơ sở | Công thức truy hồi |
|---|---|---|
| Fibonacci | $F_0=0,\ F_1=1$ | $F_n=F_{n-1}+F_{n-2}$ |
| Lucas | $L_0=2,\ L_1=1$ | $L_n=L_{n-1}+L_{n-2}$ |
| Pell | $P_0=0,\ P_1=1$ | $P_n=2P_{n-1}+P_{n-2}$ |
Fibonacci và Lucas có cùng quy tắc cộng hai phần tử trước nhưng khác cơ sở, nên không phải cùng một dãy.
Tính lần lượt từ các cơ sở đã cho
Với Pell: $P_2=2\times1+0=2$, $P_3=2\times2+1=5$, $P_4=2\times5+2=12$.
| Chỉ số $n$ | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 |
|---|---|---|---|---|---|
| $F_n$ | 0 | 1 | 1 | 2 | 3 |
| $L_n$ | 2 | 1 | 3 | 4 | 7 |
| $P_n$ | 0 | 1 | 2 | 5 | 12 |
Khi đọc “phần tử có chỉ số 4”, phải lấy cột 4; ở đây đã có phần tử chỉ số 0 nên đó là phần tử thứ năm nếu đếm vị trí từ 1.
Cơ sở của giai thừa và lũy thừa
Với $n$ nguyên không âm, $0!=1$ là một cơ sở để tính giai thừa; khi $n\ge1$, dùng $n!=n\times(n-1)!$. Cũng có thể chọn cả $0!=1$ và $1!=1$ làm cơ sở rồi chỉ dùng truy hồi với $n\ge2$.
Với $a\ne0$ và $n$ nguyên không âm, cơ sở $a^0=1$ kết hợp truy hồi $a^n=a\times a^{n-1}$ khi $n\ge1$. Các cơ sở này là giá trị biết trực tiếp, không phải lời yêu cầu tiếp tục gọi về số mũ nhỏ hơn.
Bài luyện
Vì sao Fibonacci và Lucas trong bảng có các giá trị khác nhau dù cùng cộng hai phần tử liền trước?
Cần xét cả cơ sở, không chỉ công thức.
Bảng đã quy ước cả hai dãy từ chỉ số 0.
F0=0 còn L0=2, nên các phần tử tiếp theo có thể khác.
Lucas có công thức cộng hai phần tử trước.
Lời giải
Fibonacci bắt đầu bằng0,1 còn Lucas bắt đầu bằng2,1. Quy tắc cộng giống nhau được áp dụng trên các giá trị khác nhau, chẳng hạn F2=1 còn L2=3.
Bài luyện
Với $P_0=0$, $P_1=1$, $P_n=2P_{n-1}+P_{n-2}$ khi $n\ge2$, giá trị $P_4$ là bao nhiêu?
5 là P3, chưa phải P4.
3 là F4, dùng nhầm dãy.
7 là L4, dùng nhầm dãy.
P2=2, P3=5, nên P4=2×5+2.
Lời giải
Từ cơ sở suy ra $P_2=2$, $P_3=2\times2+1=5$, rồi $P_4=2\times5+2=12$.
Bài luyện
Chọn cơ sở $0!=1$ và truy hồi $n!=n\times(n-1)!$ khi $n\ge1$. Trường hợp nào được biết trực tiếp mà không cần dùng truy hồi?
Đó chính là cơ sở đã chọn.
Vẫn cần kết quả3!.
Vẫn cần kết quả2!.
Vẫn cần kết quả1!.
Lời giải
Trong cách định nghĩa đã cho, 0!=1 là giá trị cơ sở. Các trường hợp2!,3!,4! dùng truy hồi vì vẫn cần giai thừa của số nhỏ hơn.
Đang học