Sự phát triển của chủ nghĩa xã hội sau năm 1945

| Giai đoạn phát triển | Nhiệm vụ, chuyển biến chính | |---|---| | 1945 – 1949 | Hoàn thành cách mạng dân chủ nhân dân, thực hiện những cải cách cơ bản | | 1949 – giữa thập kỉ 70 | Tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội, phát triển công nghiệp và nông nghiệp | Trong giai đoạn đầu, các nước thực hiện cải cách ruộng đất, quốc hữu hoá các nhà máy, xí nghiệp của tư bản, thực hiện quyền tự do, dân chủ. Cải cách ruộng đất tác động tới quan hệ sở hữu ở nông thôn; quốc hữu hoá đưa các nhà máy, xí nghiệp đó vào sở hữu nhà nước. Các quyền tự do, dân chủ góp phần củng cố chính quyền mới. Những biện pháp này tạo cơ sở kinh tế, chính trị cho giai đoạn xây dựng tiếp theo. Từ năm 1949 đến giữa những năm 70, với sự giúp đỡ của Liên Xô và nỗ lực của nhân dân, các nước đẩy mạnh công nghiệp hoá, điện khí hoá, phát triển nông nghiệp. Từ những nước nghèo, Đông Âu đạt nhiều thành tựu về sản xuất và đời sống. Sự phân giai đoạn khái quát giúp nhận diện nhiệm vụ chính, không có nghĩa mọi nước tiến hành mọi biện pháp cùng một ngày.

Sự phát triển ở Đông Âu và mở rộng sang một số nước châu Á, tới Cu-ba ở vùng biển Ca-ri-bê thuộc Mỹ La-tinh làm chủ nghĩa xã hội trở thành một hệ thống thế giới. Các nước hợp tác, giúp đỡ và đạt nhiều thành tựu trong xây dựng. Đông Âu phát triển công nghiệp, nông nghiệp; Cu-ba phát triển cơ cấu sản xuất, giáo dục, y tế, văn hoá trong điều kiện còn nhiều khó khăn, đặc biệt chính sách cấm vận của Mỹ. Những thành tựu góp phần nâng vị trí của các nước xã hội chủ nghĩa trên thế giới. Khái quát hệ thống nói sự mở rộng và vị thế, không có nghĩa mọi nước trong các châu lục đều lựa chọn cùng chế độ, hoặc các nước xã hội chủ nghĩa có điều kiện và trình độ giống hệt nhau.