Bối cảnh và đường lối Đổi mới năm 1986

Trước năm 1986, Việt Nam đã thống nhất nhưng phải khắc phục hậu quả chiến tranh, bảo vệ Tổ quốc và giải quyết nhiều khó khăn kinh tế – xã hội. Sản xuất tăng chậm, hiệu quả thấp, phân phối và lưu thông có nhiều bất cập, đời sống nhân dân khó khăn. Cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp bộc lộ hạn chế; những sai lầm trong chủ trương, nhận thức và tổ chức thực hiện cần được khắc phục. Trên thế giới, cách mạng khoa học – kĩ thuật phát triển, xu thế toàn cầu hoá mở rộng. Trung Quốc tiến hành cải cách, mở cửa; Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu gặp khủng hoảng. Hoàn cảnh ấy đặt Việt Nam trước yêu cầu cấp bách: thay đổi cách nghĩ, cách làm phù hợp thực tiễn để vượt qua khủng hoảng, phát triển đất nước và bảo đảm đời sống nhân dân. **Đại hội VI của Đảng tháng 12-1986 đề ra đường lối đổi mới toàn diện, đồng bộ, lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm.** Đại hội VII năm 1991 tiếp tục bổ sung đường lối. Đổi mới nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội bằng nhận thức đúng đắn, bước đi, hình thức và biện pháp thích hợp. | Việc cần đổi mới ban đầu | Yêu cầu được giải quyết | |---|---| | Thay cơ chế quản lí kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp | Hình thành cơ chế thị trường có sự quản lí của Nhà nước, phát huy hoạt động sản xuất và trao đổi | | Phát triển kinh tế hàng hoá theo định hướng xã hội chủ nghĩa | Huy động nguồn lực, tăng hiệu quả kinh tế và cải thiện đời sống | | Thực hiện ba chương trình kinh tế lớn | Ưu tiên lương thực – thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu | | Kiểm soát lạm phát, nâng hiệu quả kinh tế – xã hội | Tạo ổn định và tích luỹ, từng bước đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng | Trọng tâm kinh tế xuất phát từ những yêu cầu cấp bách của sản xuất và đời sống. Tính toàn diện thể hiện ở đổi mới kinh tế gắn với chính trị, văn hoá, xã hội, đối ngoại và chú trọng nhân tố con người. Các lĩnh vực có quan hệ hỗ trợ: giáo dục và khoa học tạo năng lực sản xuất; quản lí phù hợp giúp sử dụng nguồn lực; hợp tác quốc tế mở điều kiện phát triển. Đổi mới chính trị được tiến hành tích cực, vững chắc, hướng tới phát huy quyền làm chủ của nhân dân và hiệu lực của cơ quan Nhà nước. Đối ngoại mở rộng theo hướng đa phương hoá, đa dạng hoá, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Những nội dung ấy cho thấy đổi mới có trọng tâm đồng thời vẫn là quá trình toàn diện. Khi giải thích bối cảnh và đường lối, cần nối khó khăn với yêu cầu giải quyết. Ví dụ, ưu tiên lương thực – thực phẩm đáp ứng nhu cầu thiết yếu, còn hàng xuất khẩu góp phần mở rộng trao đổi với bên ngoài. Nhớ tên chương trình cần đi cùng việc hiểu mục đích.

Đọc tư liệu trong SGK, xác định mục tiêu được kiên trì và những yếu tố được đổi mới. Viết hai câu giải thích vì sao thay đổi cách thực hiện có thể giúp đạt mục tiêu hiệu quả hơn. Khi làm bài, dùng nội dung tư liệu và một dẫn chứng về ba chương trình kinh tế; phân biệt chủ trương được đề ra với kết quả phải được tạo ra qua thực hiện. Đối chiếu tư liệu và bảng đường lối giai đoạn khởi đầu. Ghi tên văn kiện, sách và trang khi sử dụng.