Phong trào Tây Sơn và nhiệm vụ bảo vệ đất nước

Giữa thế kỉ XVIII, chính quyền Đàng Trong lâm vào khủng hoảng: quyền hành tập trung trong tay Trương Phúc Loan, bộ máy quan lại cồng kềnh, tham nhũng; thuế khoá và binh dịch nặng nề làm đời sống nhân dân cực khổ. Nhiều tầng lớp bất bình, đứng lên đấu tranh. Mùa xuân năm **1771**, ba anh em **Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ** dựng cờ khởi nghĩa ở **Tây Sơn thượng đạo**, vùng phía trên đèo An Khê thuộc Gia Lai ngày nay theo SGK. Phong trào thu hút đông đảo nhân dân và mở rộng hoạt động. | Thời gian | Sự kiện và nhiệm vụ nổi bật | |---|---| | 1773 | Chiếm phủ thành Quy Nhơn. | | 1774 | Kiểm soát vùng rộng lớn từ Quảng Nam đến Bình Thuận. | | 1777 | Lật đổ chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong. | | 1778 | Nguyễn Nhạc lên ngôi hoàng đế, đóng đô ở thành Đồ Bàn. | | 1785 | Nguyễn Huệ chỉ huy đánh bại quân Xiêm ở Rạch Gầm–Xoài Mút. | | 1786 | Hạ Phú Xuân, giải phóng Đàng Trong; lật đổ chính quyền Trịnh ở Đàng Ngoài. | | 1788 | Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, hiệu Quang Trung, tiến ra Bắc chống Thanh. | | 1789 | Đại phá quân Thanh, tiêu biểu là Ngọc Hồi–Đống Đa, giải phóng Thăng Long. | **Rạch Gầm–Xoài Mút năm 1785** đánh bại quân Xiêm xâm lược ở phía Nam, trên địa bàn nay thuộc tỉnh Đồng Tháp theo SGK. **Ngọc Hồi–Đống Đa năm 1789** đánh bại quân Thanh ở phía Bắc, thuộc Hà Nội ngày nay. Hành quân nhanh, tổ chức lực lượng và tiến công bất ngờ trong kháng chiến chống Thanh thể hiện cách lựa chọn thời cơ của Quang Trung. Cả hai chiến thắng góp phần bảo vệ nền độc lập và chủ quyền lãnh thổ. Từ một cuộc khởi nghĩa địa phương, Tây Sơn phát triển thành **phong trào dân tộc rộng lớn**. Phong trào lật đổ các chính quyền Nguyễn–Trịnh, xoá bỏ tình trạng chia cắt, đặt nền tảng cho việc thống nhất quốc gia; đồng thời đánh bại các thế lực ngoại xâm. Cần phân biệt đóng góp giải quyết tình trạng chia cắt trong nước với nhiệm vụ bảo vệ độc lập trước Xiêm, Thanh, dù chúng thuộc cùng quá trình phát triển của phong trào.

Mở Hình 6 ở SGK tr. 57, đọc chú giải nơi khởi nghĩa, địa danh, nơi thắng lớn và các hướng tiến quân. Mũi tên hồng thể hiện quân Tây Sơn tiến công Nguyễn–Trịnh; mũi tên xanh thể hiện hướng xâm lược của quân Xiêm hoặc Thanh ở các địa bàn khác nhau; các mũi tên đỏ gắn với tiến công chống ngoại xâm của Tây Sơn. Theo dõi riêng tuyến phía Nam chống Xiêm và tuyến ra Bắc chống Thanh, rồi ghép với mốc trong bảng. Không suy mọi mũi tên cùng màu đều thuộc một cuộc tiến quân; đường biên quốc gia ngày nay là lớp tham chiếu. Lập trục 1771–1777–1785–1786–1788–1789 rồi gắn nhiệm vụ nổi bật vào từng mốc. Bổ sung một đoạn về bối cảnh khởi nghĩa và một đoạn về ý nghĩa. Khi nói về thống nhất, nêu đóng góp xoá bỏ tình trạng chia cắt, đặt cơ sở thống nhất; không từ mốc lật đổ chúa Nguyễn năm 1777 suy ra mọi nhiệm vụ đã kết thúc ngay năm đó. Nếu sưu tầm tư liệu về một trận đánh hoặc nhân vật, ghi nguồn, thời kì và loại tư liệu. Có thể giới thiệu một hiện vật hay di tích gắn với sự kiện nhưng cần kiểm địa danh hiện hành trước khi ghi “ngày nay”.