Cùng bắt đầu
Một thắng lợi lớn thường có nhiều nguyên nhân cùng tác động. Với Cách mạng tháng Tám, ta phân biệt nguyên nhân chủ quan với điều kiện khách quan, rồi xem chúng gắn với nhau ra sao.
Kiến thức cần nhớ
- **Sự lãnh đạo của Đảng:** đường lối và sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh; xác định nhiệm vụ, tổ chức lực lượng, quyết định kịp thời
- **Nhân dân yêu nước, đoàn kết:** truyền thống yêu nước, đoàn kết, ý chí giành độc lập; đông đảo quần chúng tham gia; tạo sức mạnh thực hiện khởi nghĩa
- **Chuẩn bị lực lượng:** rèn luyện qua các phong trào, xây dựng lực lượng chính trị, vũ trang và căn cứ; tạo khả năng hành động khi thời cơ đến
- **Điều kiện quốc tế:** thắng lợi của Đồng minh chống phát xít, đặc biệt Nhật đầu hàng; tạo điều kiện khách quan thuận lợi trực tiếp
Các nguyên nhân chủ quan giữ vai trò quyết định; điều kiện khách quan tạo thời cơ thuận lợi. Không tách lãnh đạo khỏi nhân dân: đường lối phải được tổ chức thực hiện bằng sức mạnh quần chúng. Cũng không chỉ kể tinh thần yêu nước mà bỏ sự chuẩn bị và tổ chức.
Việt Minh góp phần tập hợp các tầng lớp, đặt mục tiêu độc lập dân tộc làm điểm thống nhất. Việc xác định đúng nhiệm vụ trước mắt giúp mở rộng đoàn kết và huy động lực lượng.
Tại Hà Nội ngày 19-8, đông đảo quần chúng có các đội tự vệ chiến đấu hỗ trợ đã giành chính quyền. Dẫn chứng này cho thấy tinh thần yêu nước phát huy thành sức mạnh khi có lực lượng và tổ chức. Điều kiện đối phương suy yếu giúp hành động thuận lợi, còn lực lượng cách mạng trực tiếp thực hiện việc giành chính quyền.
Cùng xem một ví dụ
Quá trình xây dựng lực lượng chính trị, vũ trang và căn cứ tạo thực lực; Quân lệnh số 1 ngày 13-8 phát động hành động trên quy mô cả nước. Đặt hai dẫn chứng cạnh nhau có thể giải thích: chuẩn bị lâu dài giúp thực hiện quyết định kịp thời, chuyển thời cơ thuận lợi thành hành động giành chính quyền.
Bài luyện
Dẫn chứng nào phù hợp nhất để giải thích vai trò quyết định của nhân tố chủ quan?
Đây là tình trạng của đối phương.
Đây là điều kiện khách quan trực tiếp.
Đây là bối cảnh quốc tế thuận lợi.
Đúng: thể hiện khả năng chủ động của cách mạng.
Lời giải
Nhân tố chủ quan nằm ở đường lối, lãnh đạo, lực lượng và sự chủ động hành động của cách mạng.
Bài luyện
Hoạt động nào thể hiện vai trò của Việt Minh trong phát huy sức mạnh đoàn kết?
Đúng. Mặt trận tập hợp, tổ chức các tầng lớp trên mục tiêu chung là độc lập.
Đây là thắng lợi của lực lượng Đồng minh và Hồng quân Liên Xô.
Đây là hành động của Nhật Bản, tạo điều kiện khách quan thuận lợi.
Đây là nhiệm vụ của quân Đồng minh, không phải hoạt động đoàn kết của Việt Minh.
Lời giải
Việt Minh tập hợp rộng rãi các tầng lớp yêu nước, đặt mục tiêu độc lập dân tộc làm điểm thống nhất. Nhờ được tổ chức, lòng yêu nước và tinh thần đoàn kết trở thành sức mạnh hành động của quần chúng. Ba phương án khác nói về các chủ thể quốc tế, không giải thích vai trò của Mặt trận.
Bài luyện
Sự kiện nào thể hiện trực tiếp khả năng chủ động của lực lượng cách mạng, bổ sung cho điều kiện Nhật đầu hàng?
Đây là điều kiện quốc tế tạo thuận lợi cho cách mạng.
Đúng. Quyết định phát động khởi nghĩa chuyển sự chuẩn bị thành hành động có tổ chức.
Đây là tình trạng đối phương, khác với quyết định chủ động của lực lượng cách mạng.
Đây là điều kiện khách quan trực tiếp, chưa cho thấy việc tổ chức khởi nghĩa trong nước.
Lời giải
Ngày 13-8, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh thành lập Uỷ ban Khởi nghĩa toàn quốc, ban bố Quân lệnh số 1. Quyết định kịp thời cùng lực lượng đã chuẩn bị cho thấy nhân tố chủ quan giúp nắm bắt thời cơ. Thắng lợi của Đồng minh, việc Nhật đầu hàng và tình trạng quân Nhật là những điều kiện thuận lợi từ bên ngoài lực lượng cách mạng.
Bài luyện
Cách ghép dẫn chứng với tác dụng nào phân tích đúng quá trình chuẩn bị lâu dài?
Cặp này đúng về điều kiện quốc tế, không phân tích sự chuẩn bị của cách mạng.
Đúng. Dẫn chứng nêu việc chuẩn bị và giải thích khả năng thực tế do quá trình ấy tạo ra.
Cặp này nói về quyết định phát động khởi nghĩa, không phải quá trình xây dựng thực lực lâu dài.
Cặp này nêu tác động của một thắng lợi trong khởi nghĩa, khác với sự chuẩn bị trước đó.
Lời giải
Quá trình chuẩn bị được thể hiện ở việc xây dựng lực lượng chính trị, vũ trang, căn cứ và tập dượt quần chúng. Những việc đó tạo thực lực để huy động, phối hợp hành động khi có thời cơ. Các cặp còn lại nêu quan hệ có căn cứ nhưng thuộc điều kiện quốc tế, quyết định phát động hoặc tác động của diễn biến khởi nghĩa.
Những điều cần nhớ
Nhớ mối liên hệ: lãnh đạo đúng, nhân dân đoàn kết, chuẩn bị đầy đủ, chớp thời cơ.
Đang học