Ngoại giao trong kháng chiến chống Mỹ

Giai đoạn 1954–1975, đối ngoại của Việt Nam Dân chủ Cộng hoà hướng tới bảo vệ quyền dân tộc, thống nhất đất nước, tranh thủ ủng hộ cho xây dựng miền Bắc và cuộc kháng chiến ở miền Nam. Hoạt động được triển khai trên nhiều hướng và phối hợp với mặt trận quân sự, chính trị. **Đấu tranh đòi thi hành Giơ-ne-vơ.** Việt Nam phối hợp Uỷ ban Giám sát quốc tế về Hiệp định Giơ-ne-vơ, yêu cầu chính quyền Sài Gòn hiệp thương tổ chức tổng tuyển cử thống nhất đất nước. Đây là đấu tranh bảo vệ các quyền và yêu cầu đã được ghi nhận trong tiến trình ngoại giao 1954. **Củng cố quan hệ, tranh thủ quốc tế.** Việt Nam tăng cường quan hệ với các nước xã hội chủ nghĩa, khéo léo xử lí quan hệ với Liên Xô, Trung Quốc, vận động viện trợ và sự ủng hộ cho cả hai miền. Việt Nam thiết lập quan hệ với Lào, xây dựng hữu nghị với Cam-pu-chia, phát triển liên minh chiến đấu với lực lượng yêu nước của hai nước. Việt Nam ủng hộ phong trào giải phóng ở Á, Phi, Mỹ La-tinh, vận động nhân dân tiến bộ, đưa thông tin về cuộc chiến tới công luận và tranh thủ công nhận lực lượng cách mạng miền Nam. Báo chí, gặp gỡ, hội nghị và phong trào phản chiến tạo thêm điều kiện chính trị, quốc tế cho kháng chiến. **Vừa đánh, vừa đàm.** Đàm phán Pa-ri bắt đầu năm 1968 và diễn ra qua quá trình đấu tranh kéo dài. Đại diện Việt Nam Dân chủ Cộng hoà và, về sau, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam đưa ra các phương án nhằm chấm dứt chiến tranh, lập lại hoà bình. Chủ thể tham gia phải được đọc theo thời điểm; Chính phủ Cách mạng lâm thời được thành lập tháng 6-1969. Chiến trường tạo thế, ngoại giao phát huy thế và tác động trở lại việc tranh thủ ủng hộ. Đối ngoại là mặt trận chủ động, tích cực; phương pháp linh hoạt đi cùng giữ vững mục tiêu độc lập, chủ quyền. **Pa-ri 1973 và nhiệm vụ tiếp theo.** Hiệp định kí 27-1-1973: Hoa Kì và các nước cam kết tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam; Mỹ và đồng minh phải rút quân. Kết quả tạo điều kiện thuận lợi để tiếp tục giải phóng miền Nam. Sau kí kết, Việt Nam đấu tranh chống hành động phá hoại hiệp định, đòi chấm dứt can thiệp và kết hợp các mặt đấu tranh đến thắng lợi 1975. Cần phân biệt nghĩa vụ được cam kết với diễn biến thi hành và thắng lợi cuối cùng. | So sánh hai kết quả ngoại giao | Nội dung cần phân biệt | |---|---| | Điểm chung | Gắn với đấu tranh quân sự, chính trị; ghi nhận quyền dân tộc cơ bản | | Giơ-ne-vơ 1954 | Chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương; miền Bắc được giải phóng, nhiệm vụ miền Nam còn tiếp tục | | Pa-ri 1973 | Mỹ rút quân; tạo thế thuận lợi cho giải phóng hoàn toàn miền Nam 1975 | Bài học rút ra gồm đánh giá đúng tình hình, giữ nguyên tắc, linh hoạt sách lược, kết hợp các hướng đối ngoại và sức mạnh dân tộc với quốc tế. Khi vận dụng, cần chỉ ra dẫn chứng và điều kiện phù hợp.

Lập bảng đối ngoại trong kháng chiến chống Pháp 1945–1954 và chống Mỹ 1954–1975, cùng tiêu chí: mục tiêu, hướng hoạt động, dẫn chứng, kết quả. Chọn một điểm chung, một điểm khác để giải thích. Sưu tầm thêm tư liệu chính thống về một bài học đối ngoại. Bài viết cần nêu sự kiện, mục đích, ý nghĩa, bài học và cách vận dụng có căn cứ. Ví dụ, linh hoạt sách lược cần được giải thích qua hoạt động cụ thể và nguyên tắc được giữ vững. Đọc yêu cầu luyện tập, vận dụng; giữ phần sưu tầm và lập luận thay vì chỉ liệt kê mốc hiệp định.