Lãnh đạo chuẩn bị và giành chính quyền năm 1945

**Trở về nước, xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc** Ngày **28-1-1941**, Nguyễn Ái Quốc trở về nước, hoạt động tại Pác Bó, Cao Bằng, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Từ ngày 10 đến 19-5-1941, Người triệu tập và chủ trì **Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương**. Hội nghị đặt giải phóng dân tộc lên hàng đầu, chủ trương thành lập mặt trận riêng ở mỗi nước Đông Dương, xác định chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâm. Tiến trình là từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa. Những quyết định ấy tập trung lực lượng vào yêu cầu cấp bách của đất nước. **Chuẩn bị lực lượng và căn cứ** | Mặt chuẩn bị | Đóng góp của Nguyễn Ái Quốc–Hồ Chí Minh | |---|---| | Lực lượng chính trị | Tham gia sáng lập Việt Minh ngày 19-5-1941; tuyên truyền, vận động, đoàn kết các tầng lớp cùng đấu tranh vì độc lập. | | Lực lượng vũ trang | Chỉ đạo xây dựng lực lượng; ra chỉ thị thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ngày 22-12-1944. | | Căn cứ địa | Xây dựng căn cứ Cao Bằng, phát triển căn cứ cách mạng; tháng 6-1945, Khu Giải phóng Việt Bắc được thành lập. | **Việt Minh** tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân có chung mục tiêu đánh đuổi Pháp–Nhật, giành độc lập. Vai trò của mặt trận thể hiện ở việc biến mục tiêu đoàn kết dân tộc thành tổ chức và hoạt động cụ thể. Lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và căn cứ hỗ trợ nhau: có quần chúng để phát triển lực lượng, có địa bàn để tổ chức và chuẩn bị hành động. Năm 1942, Nguyễn Ái Quốc lấy tên **Hồ Chí Minh**, sang Trung Quốc nhằm tìm sự liên minh quốc tế. Trong thời gian bị chính quyền Tưởng Giới Thạch giam tại Quảng Tây năm 1942–1943, Người sáng tác **Nhật ký trong tù**. Năm 1944, Người trở về nước, tiếp tục lãnh đạo cách mạng. Hoạt động đối ngoại và việc bị giam cần phân biệt về tính chất: mục đích chuyến đi là tranh thủ ủng hộ, còn việc giam giữ là trở ngại Người phải vượt qua. **Cùng Đảng và nhân dân chớp thời cơ tháng Tám** Khi Nhật đầu hàng Đồng minh, thời cơ giành chính quyền xuất hiện. Hồ Chí Minh cùng Trung ương Đảng, Mặt trận Việt Minh quyết định và lãnh đạo Tổng khởi nghĩa. Hội nghị toàn quốc của Đảng và Quốc dân Đại hội Tân Trào tháng 8-1945 thể hiện sự chuẩn bị quyết định hành động và xây dựng chính quyền mới. Hồ Chí Minh được cử làm Chủ tịch Uỷ ban Dân tộc giải phóng. Thắng lợi đến từ quá trình chuẩn bị đường lối, lực lượng, căn cứ; quyết định hành động đúng lúc; sức mạnh đoàn kết và sự nổi dậy của nhân dân. Vai trò lãnh đạo của Hồ Chí Minh gắn với Trung ương Đảng, Việt Minh và hoạt động của quần chúng trong cùng quá trình cách mạng. **Soạn thảo, đọc Tuyên ngôn Độc lập** Ngày **2-9-1945**, tại Quảng trường Ba Đình, Hồ Chí Minh đọc **Tuyên ngôn Độc lập**, tuyên bố thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Văn kiện khẳng định quyền độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam; công bố sự ra đời của nhà nước mới trước nhân dân trong nước và thế giới. Từ 1941 đến 1945 có thể theo dõi một mạch: xác định nhiệm vụ giải phóng → tổ chức, chuẩn bị lực lượng → chớp thời cơ giành chính quyền → tuyên bố độc lập và thành lập nhà nước. Mỗi bước có nội dung riêng và tạo điều kiện cho bước tiếp theo.

Lực lượng chính trị là cơ sở tập hợp quần chúng; lực lượng vũ trang hỗ trợ đấu tranh; căn cứ tạo địa bàn tổ chức. Khi phân tích một mặt, cần nêu quan hệ với hai mặt còn lại.

Bảo tàng Hồ Chí Minh giới thiệu hoàn cảnh sáng tác tập thơ trong thời gian Người bị giam tại Quảng Tây năm 1942–1943. Có thể dùng thông tin này để bổ sung vào trục thời gian; ghi rõ tác phẩm thơ và bài giới thiệu bảo tàng là hai loại tư liệu khác nhau.

Đọc đoạn hồi kí được trích trong SGK. Xác định tác giả hồi kí, hoàn cảnh được kể và điều đoạn trích cho biết về quyết tâm giành độc lập của Hồ Chí Minh. Khi dùng hồi kí để phân tích vai trò, kết hợp với các sự kiện về hội nghị, tổ chức lực lượng và Tổng khởi nghĩa. Hồi kí là nguồn có tác giả, góc nhìn và hoàn cảnh ghi chép cần được nhận diện.