Cùng bắt đầu
Sau Giơ-ne-vơ, miền Bắc được giải phóng nhưng đất nước còn tạm thời chia cắt. Hai miền thực hiện những nhiệm vụ khác nhau, cùng hướng tới độc lập và thống nhất.
Kiến thức cần nhớ
Mỹ từng bước thay thế Pháp, hậu thuẫn chính quyền Ngô Đình Diệm ở miền Nam, tìm cách duy trì chia cắt Việt Nam và ngăn chặn phong trào cách mạng. Tình hình trong nước gắn với đối đầu Chiến tranh lạnh, đồng thời phong trào giải phóng dân tộc và sự ủng hộ quốc tế phát triển.
| Nhiệm vụ riêng | Vai trò với mục tiêu chung |
|---|---|
| Miền Bắc: xây dựng, bảo vệ và làm hậu phương lớn | theo Đại hội III năm 1960, giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển cách mạng cả nước |
| Miền Nam: tiếp tục cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, đấu tranh giải phóng | giữ vai trò quyết định trực tiếp đối với giải phóng miền Nam |
Hai cách nói **quyết định nhất** và **quyết định trực tiếp** gắn với hai phạm vi khác nhau. Không dùng chúng để tách rời hay phủ nhận đóng góp của một miền.
Chi viện gồm người, lương thực, vũ khí, thuốc men và các nguồn lực khác, vận chuyển qua nhiều tuyến, tiêu biểu đường Trường Sơn và đường Hồ Chí Minh trên biển. Miền Bắc còn tiếp nhận, chuyển tiếp sự giúp đỡ quốc tế. Không hiểu hậu phương là nơi hoàn toàn không có chiến tranh: miền Bắc trực tiếp chống các cuộc chiến tranh phá hoại.
Mạch thời gian cần nhớ: khôi phục sau 1954 → xây dựng trong kế hoạch đầu thập niên 1960 → vừa chiến đấu vừa sản xuất, chi viện → khôi phục và tăng chi viện sau Hiệp định Pa-ri.
Giai đoạn 1954–1960, miền Bắc vừa khôi phục sau chiến tranh, vừa cải cách ruộng đất và sửa sai, cải tạo quan hệ sản xuất, bước đầu phát triển kinh tế, xã hội. Sang 1961–1965, kế hoạch 5 năm lần thứ nhất phát triển công nghiệp, nông nghiệp và kinh tế quốc doanh, cải thiện đời sống. Đây là cơ sở vật chất, xã hội cho vai trò hậu phương về sau.
Cùng xem một ví dụ
Một câu hỏi nhấn mạnh cơ sở vật chất và sự chi viện cho toàn bộ cách mạng thì hướng tới vai trò hậu phương miền Bắc. Nếu nhấn mạnh lực lượng trực tiếp đánh bại các chiến lược chiến tranh tại miền Nam, cần nhận ra vai trò cách mạng miền Nam.
Bài luyện
Theo Đại hội III năm 1960, vai trò quyết định nhất của cách mạng miền Bắc gắn với phạm vi nào?
Đúng. Vai trò này được xác định đối với tiến trình cách mạng cả nước.
Quyết định trực tiếp đối với giải phóng miền Nam là vai trò của cách mạng miền Nam.
Đây là phạm vi hẹp hơn nhận định về cách mạng cả nước.
Một chiến dịch cụ thể không phải phạm vi của nhận định tại Đại hội III.
Lời giải
Đại hội III xác định cách mạng miền Bắc giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển của cách mạng cả nước; cách mạng miền Nam giữ vai trò quyết định trực tiếp đối với sự nghiệp giải phóng miền Nam. Hai nhận định gắn với hai phạm vi, đồng thời thể hiện quan hệ hỗ trợ giữa hai miền.
Bài luyện
Cách ghép nhiệm vụ hai miền sau năm 1954 nào đúng?
Đã đảo nhiệm vụ chiến lược của hai miền.
Miền Nam chưa được giải phóng hoàn toàn sau năm 1954.
Đã đặt điều kiện sau thắng lợi 1975 vào thời điểm đất nước còn tạm thời chia cắt.
Đúng. Nhiệm vụ riêng của hai miền cùng hướng tới độc lập, thống nhất.
Lời giải
Miền Bắc được giải phóng, tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội và làm hậu phương lớn. Miền Nam tiếp tục cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân để giải phóng và thống nhất đất nước. Khi bị đánh phá, miền Bắc còn trực tiếp chiến đấu; không tách nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ và chi viện khỏi nhau.
Bài luyện
Hoạt động nào thuộc xây dựng miền Bắc giai đoạn 1961–1965?
Đây là trọng tâm của giai đoạn 1954–1960.
Đây là nhiệm vụ nổi bật trong giai đoạn 1965–1968.
Đúng. Kế hoạch 1961–1965 phát triển kinh tế, xã hội và củng cố vai trò hậu phương.
Đây là nội dung của giai đoạn 1973–1975.
Lời giải
Kế hoạch Nhà nước 5 năm lần thứ nhất 1961–1965 tập trung xây dựng chủ nghĩa xã hội: phát triển công nghiệp, nông nghiệp, kinh tế quốc doanh và cải thiện đời sống. Những hoạt động còn lại phản ánh nhiệm vụ nổi bật ở các giai đoạn trước hoặc sau.
Bài luyện
Dẫn chứng nào thể hiện miền Bắc vừa làm hậu phương, vừa trực tiếp chiến đấu?
Đúng. Cặp hoạt động thể hiện cả nghĩa vụ chi viện và nhiệm vụ chống đánh phá.
Dẫn chứng làm rõ xây dựng sau chiến tranh, chưa nêu trực tiếp chiến đấu.
Dẫn chứng làm rõ một mặt của chi viện, chưa thể hiện nhiệm vụ chiến đấu.
Dẫn chứng làm rõ xây dựng cơ sở vật chất, chưa nêu chống chiến tranh phá hoại.
Lời giải
Miền Bắc cung cấp người, vật chất cho miền Nam, đồng thời trực tiếp chống các cuộc chiến tranh phá hoại và bảo vệ sản xuất, giao thông. Vì vậy, hậu phương lớn cũng là địa bàn chiến đấu. Những hoạt động xây dựng và tiếp nhận viện trợ góp phần vào sức mạnh chung nhưng chưa thể hiện đủ hai mặt đang hỏi.
Những điều cần nhớ
Hai nhiệm vụ chiến lược, một mục tiêu thống nhất. Miền Bắc: hậu phương lớn; miền Nam: tiền tuyến lớn, quan hệ gắn bó.
Đang học