Từ Đồng khởi đến đánh bại Chiến tranh đặc biệt

Hội nghị Trung ương lần thứ 15 năm 1959 xác định con đường đấu tranh kết hợp lực lượng chính trị và vũ trang để đánh đổ ách thống trị của Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm. Phong trào **Đồng khởi 1959–1960**, tiêu biểu Bến Tre tháng 1-1960, làm tan rã nhiều bộ phận chính quyền đối phương ở cơ sở, mở rộng vùng giải phóng. Đồng khởi đưa cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công. Ngày 20-12-1960, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời, tập hợp lực lượng đấu tranh. | Chiến tranh đặc biệt 1961–1965 | Nội dung | |---|---| | Lực lượng chủ yếu | quân đội Sài Gòn, với cố vấn Mỹ và phương tiện, viện trợ của Mỹ | | Biện pháp nổi bật | dồn dân lập ấp chiến lược; sử dụng trực thăng và xe bọc thép trong hành quân | | Đấu tranh của nhân dân | kết hợp chính trị, quân sự, binh vận; phá ấp chiến lược và mở các trận đánh | | Mốc quân sự | Ấp Bắc tháng 1-1963; Bình Giã cuối 1964 – đầu 1965; An Lão, Ba Gia, Đồng Xoài trong những năm 1964–1965 | Ấp Bắc chứng tỏ khả năng đánh bại chiến thuật, phương tiện hiện đại và chiến lược mới của đối phương. Các thắng lợi tiếp theo cùng đấu tranh chính trị, chống bình định làm Chiến tranh đặc biệt phá sản. Không gắn quân chiến đấu Mỹ giữ vai trò chủ yếu với Chiến tranh đặc biệt: đặc điểm ấy thuộc bước leo thang Chiến tranh cục bộ từ năm 1965. Cũng không gọi Đồng khởi là thắng lợi chống Chiến tranh đặc biệt, vì phong trào diễn ra trước giai đoạn chiến lược này. Trước Đồng khởi, trọng tâm đấu tranh ở miền Nam là đòi thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ, bảo vệ hoà bình và giữ gìn lực lượng. Sự đàn áp của Mỹ, chính quyền Ngô Đình Diệm làm yêu cầu kết hợp đấu tranh chính trị với vũ trang ngày càng cấp thiết. Đồng khởi phát triển ở nhiều địa bàn 1959–1960, chứ không chỉ một tỉnh. Trong chống Chiến tranh đặc biệt, phá ấp chiến lược gắn với giữ dân, mở rộng ảnh hưởng cách mạng và phối hợp hoạt động quân sự. Hình nhân dân khiêng nhà về nơi ở cũ trong SGK trang 48 cho thấy việc phá ấp tác động vào biện pháp dồn dân, kiểm soát quần chúng; đây là một mặt của đấu tranh chống bình định. Đấu tranh chính trị ở đô thị, tiêu biểu phong trào Phật giáo năm 1963, cũng làm chính quyền Sài Gòn khủng hoảng. Vì thế, thất bại của chiến lược là kết quả của sức mạnh phối hợp, không chỉ một trận đánh.