Tác động của toàn cầu hoá đối với thế giới

**Cơ hội và rủi ro trong cùng quá trình** Toàn cầu hoá tạo thêm liên hệ và nguồn lực, đồng thời làm các nền kinh tế, cộng đồng chịu tác động từ nhau. Vì vậy, phân tích cần thấy cả mặt tích cực và tiêu cực, giải thích bằng cơ chế và dẫn chứng. **Những tác động tích cực** **Kinh tế:** thương mại, đầu tư và dòng vốn mở rộng tạo cơ hội sản xuất, việc làm, tiếp cận thị trường. Quốc gia có thể tham gia phân công lao động, sử dụng thế mạnh để tạo hàng hoá, dịch vụ. **Chính trị:** nhu cầu hợp tác và lợi ích liên hệ tạo thêm động lực đối thoại, phối hợp giải quyết vấn đề chung. Các tổ chức, diễn đàn cung cấp không gian trao đổi về hoà bình, ổn định, phát triển. **Văn hoá, xã hội:** trao đổi giúp tăng hiểu biết, tiếp cận ý tưởng, sáng tạo và những giá trị mới; hợp tác hỗ trợ giáo dục, y tế, cơ hội việc làm. Việc tiếp nhận có chọn lọc có thể làm phong phú văn hoá của cộng đồng. **Khoa học, công nghệ:** liên hệ quốc tế tạo điều kiện trao đổi tri thức, nghiên cứu, chuyển giao kĩ thuật. Kết quả phụ thuộc năng lực tiếp nhận, ứng dụng, không chỉ việc có sẵn một công nghệ. **Những tác động tiêu cực, thách thức** **Cạnh tranh và phụ thuộc kinh tế:** các chủ thể có nguồn lực khác nhau có thể hưởng lợi không đều. Sự ràng buộc về thị trường, vốn làm khủng hoảng dễ lan truyền; khủng hoảng 2008 là một ví dụ trong SGK về tác động vượt biên giới. **Chính trị, an ninh:** hợp tác và phụ thuộc đặt ra yêu cầu bảo vệ lợi ích, chủ quyền trong khi tham gia quy tắc chung; tội phạm xuyên biên giới và những thách thức toàn cầu đòi hỏi phối hợp. **Văn hoá, xã hội:** có nguy cơ mai một bản sắc, đồng nhất văn hoá và gia tăng chênh lệch nếu khả năng tiếp cận cơ hội khác nhau. Giao lưu không tự bảo đảm mọi cộng đồng đều có điều kiện như nhau. **Môi trường:** mở rộng sản xuất, tiêu thụ có thể tăng sức ép tài nguyên, ô nhiễm và phát thải nếu quản lí thiếu bền vững. Các rủi ro môi trường cũng tác động trở lại sinh kế, thương mại và phát triển. **Giải thích bằng quan hệ cụ thể** Tình huống minh hoạ: doanh nghiệp địa phương có thêm thị trường nhưng phải cạnh tranh với sản phẩm có chất lượng cao hơn. Thị trường mở là cơ hội; sức ép cạnh tranh là thách thức. Muốn đánh giá kết quả, cần xem năng lực nâng chất lượng, đào tạo và điều kiện sản xuất. Tác động không diễn ra giống nhau ở mọi nơi, mọi thời điểm. Cần tách **cơ hội**, **điều kiện phát huy** và **kết quả**; chỉ ra cả yếu tố khác cùng ảnh hưởng. Hai chỉ số cùng tăng chưa đủ để kết luận toàn cầu hoá là nguyên nhân duy nhất. Khi lập sơ đồ hoặc báo cáo, dùng cùng lĩnh vực để so sánh hai mặt. Mỗi nhánh có một dẫn chứng và câu giải thích, giúp tránh hai danh sách chung chung không có quan hệ với nhau.

Đọc tư liệu và thông tin về các tác động tiêu cực trong SGK. Chọn một tác động kinh tế, một tác động văn hoá hoặc môi trường; nêu cơ chế và dẫn chứng phù hợp. Đối chiếu với phần tác động tích cực ở trang 40–41 để lập hai nhánh theo cùng lĩnh vực. Ghi rõ dữ kiện của nguồn và phần giải thích do người đọc xây dựng.