Từ ASEAN 5 đến ASEAN 10 và 11 thành viên

Mở rộng là một quá trình

ASEAN thành lập năm 1967 với năm thành viên, sau đó trải qua hơn ba thập kỉ để phát triển thành mười thành viên năm 1999. Quá trình gắn với nhu cầu hợp tác của các nước và những thay đổi trong quan hệ khu vực. Mạch ASEAN 5 đến ASEAN 10 trong SGK có phạm vi 1967–1999. Muốn đọc đúng số thành viên cần xác định năm, không lấy một số đúng ở thời điểm này dùng cho mọi thời điểm.

Các mốc từ 5 đến 10

Niên biểu 1967–1999 theo SGK tr.23; mốc 2025 là thông tin bổ sung từ Bộ Ngoại giao.

| Mốc phát triển | Thành viên mới | |---|---| | 1967: thành lập | Năm nước sáng lập | | 1984: có 6 nước | Bru-nây | | 1995: có 7 nước | Việt Nam | | 1997: có 9 nước | Lào và Mi-an-ma | | 1999: có 10 nước | Cam-pu-chia | Sau Chiến tranh lạnh, quan hệ giữa ASEAN và các nước Đông Dương được cải thiện, tạo điều kiện cho những bước mở rộng thập niên 1990. Việc gia nhập còn gắn với nguyện vọng và quá trình tham gia của từng nước. Việt Nam trở thành thành viên thứ bảy ngày 28-7-1995. Theo SGK, đây không chỉ là tăng một thành viên mà còn thúc đẩy tiến trình xây dựng ngôi nhà chung của khu vực. Năm 1999, lễ kết nạp Cam-pu-chia được tổ chức tại Hà Nội.

Đọc sơ đồ và ý nghĩa

Trên sơ đồ SGK, mỗi mốc gắn với thành viên mới và tổng số sau khi kết nạp. Mốc 1997 tăng từ 7 lên 9 vì có hai nước cùng gia nhập; không nhất thiết mọi lần mở rộng chỉ tăng một nước. Mở rộng làm tăng phạm vi hợp tác, nguồn lực và vị thế khu vực, đồng thời đặt yêu cầu phối hợp giữa các thành viên có khác biệt. Thêm nước không có nghĩa mọi chênh lệch phát triển hoặc bất đồng tự biến mất. Muốn giải thích ý nghĩa, cần nhìn cả phạm vi hợp tác và nhiệm vụ gắn kết. Đọc từng nhãn trên Hình 3, lập niên biểu bằng lời; dùng chú thích Hình 4 để xác định nơi và thời điểm kết nạp Cam-pu-chia.

Bổ sung mốc 2025, giữ đúng phạm vi lịch sử

Thông tin sau mạch 1967–1999: ngày 26-10-2025, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 47 ở Kuala Lumpur, Đông Ti-mo (Timor-Leste) chính thức trở thành thành viên thứ 11. Sự kiện được nguồn chính thức của ASEAN và Bộ Ngoại giao Việt Nam công bố. Bài tổng thuật của Ban Thư kí ASEAN nêu việc nộp đơn năm 2011, được đồng ý về nguyên tắc và có quy chế quan sát viên năm 2022, rồi lộ trình thành viên đầy đủ năm 2023. Các bước chuẩn bị khác với tư cách thành viên chính thức năm 2025. Vì vậy, ASEAN 10 năm 1999 và 11 thành viên sau mốc kết nạp 2025 không mâu thuẫn. Ghi rõ mốc bổ sung giúp nối hiện tại với quá khứ mà vẫn giữ đúng yêu cầu trình bày lịch sử trong SGK.

Lập niên biểu và đối chiếu nguồn

Lập niên biểu 1967–1999 theo yêu cầu SGK; có thể ghi mốc 2025 ở phần bổ sung sau bảng. Mỗi dòng cần nêu năm, thành viên mới, tổng số và nguồn của thông tin. Nếu hai tài liệu gọi một nước là quan sát viên hoặc thành viên, phải kiểm thời điểm và quy chế đang nói tới. Không tự sửa số của một tài liệu cũ thành số hiện tại. Cách đọc theo quá trình giúp giải thích sự thay đổi thay vì coi mọi khác biệt giữa các tài liệu là sai.

Bài luyện

Vì sao số thành viên tăng từ 7 lên 9 năm 1997?

AViệt Nam gia nhập hai lần.BCó ba nước rút khỏi tổ chức.CLào và Mi-an-ma cùng gia nhập.DCam-pu-chia đã gia nhập năm 1967.

Bài luyện

Sau khi Cam-pu-chia gia nhập năm 1999, ASEAN có bao nhiêu thành viên?

A10.B5.C7.D11.

Bài luyện

Một tài liệu 2023 gọi Đông Ti-mo là quan sát viên, nguồn 2025 nói đã gia nhập. Cần làm gì?

AXoá năm của cả hai tài liệu.BCoi hai quy chế luôn giống nhau.CTự sửa 2023 thành 2025.DĐối chiếu thời điểm và quá trình thay đổi quy chế.

Bài luyện

Ý nghĩa của mở rộng thành viên được giải thích phù hợp nhất thế nào?

AChỉ tăng số nước, không liên quan hợp tác.BMở phạm vi, nguồn lực hợp tác và vị thế, đồng thời đặt yêu cầu gắn kết thành viên đa dạng.CMọi khác biệt lập tức hết khi có lễ kết nạp.DMọi thành viên trở thành một quốc gia chung.