Mở rộng là một quá trình
ASEAN thành lập năm 1967 với năm thành viên, sau đó trải qua hơn ba thập kỉ để phát triển thành mười thành viên năm 1999. Quá trình gắn với nhu cầu hợp tác của các nước và những thay đổi trong quan hệ khu vực.
Mạch ASEAN 5 đến ASEAN 10 trong SGK có phạm vi 1967–1999. Muốn đọc đúng số thành viên cần xác định năm, không lấy một số đúng ở thời điểm này dùng cho mọi thời điểm.
Các mốc từ 5 đến 10
| Mốc phát triển | Thành viên mới |
|---|---|
| 1967: thành lập | Năm nước sáng lập |
| 1984: có 6 nước | Bru-nây |
| 1995: có 7 nước | Việt Nam |
| 1997: có 9 nước | Lào và Mi-an-ma |
| 1999: có 10 nước | Cam-pu-chia |
Sau Chiến tranh lạnh, quan hệ giữa ASEAN và các nước Đông Dương được cải thiện, tạo điều kiện cho những bước mở rộng thập niên 1990. Việc gia nhập còn gắn với nguyện vọng và quá trình tham gia của từng nước.
Việt Nam trở thành thành viên thứ bảy ngày 28-7-1995. Theo SGK, đây không chỉ là tăng một thành viên mà còn thúc đẩy tiến trình xây dựng ngôi nhà chung của khu vực. Năm 1999, lễ kết nạp Cam-pu-chia được tổ chức tại Hà Nội.
Đọc sơ đồ và ý nghĩa
Trên sơ đồ SGK, mỗi mốc gắn với thành viên mới và tổng số sau khi kết nạp. Mốc 1997 tăng từ 7 lên 9 vì có hai nước cùng gia nhập; không nhất thiết mọi lần mở rộng chỉ tăng một nước.
Mở rộng làm tăng phạm vi hợp tác, nguồn lực và vị thế khu vực, đồng thời đặt yêu cầu phối hợp giữa các thành viên có khác biệt. Thêm nước không có nghĩa mọi chênh lệch phát triển hoặc bất đồng tự biến mất. Muốn giải thích ý nghĩa, cần nhìn cả phạm vi hợp tác và nhiệm vụ gắn kết.
Đọc từng nhãn trên Hình 3, lập niên biểu bằng lời; dùng chú thích Hình 4 để xác định nơi và thời điểm kết nạp Cam-pu-chia.
Bổ sung mốc 2025, giữ đúng phạm vi lịch sử
Thông tin sau mạch 1967–1999: ngày 26-10-2025, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 47 ở Kuala Lumpur, Đông Ti-mo (Timor-Leste) chính thức trở thành thành viên thứ 11. Sự kiện được nguồn chính thức của ASEAN và Bộ Ngoại giao Việt Nam công bố.
Bài tổng thuật của Ban Thư kí ASEAN nêu việc nộp đơn năm 2011, được đồng ý về nguyên tắc và có quy chế quan sát viên năm 2022, rồi lộ trình thành viên đầy đủ năm 2023. Các bước chuẩn bị khác với tư cách thành viên chính thức năm 2025.
Vì vậy, ASEAN 10 năm 1999 và 11 thành viên sau mốc kết nạp 2025 không mâu thuẫn. Ghi rõ mốc bổ sung giúp nối hiện tại với quá khứ mà vẫn giữ đúng yêu cầu trình bày lịch sử trong SGK.
Lập niên biểu và đối chiếu nguồn
Lập niên biểu 1967–1999 theo yêu cầu SGK; có thể ghi mốc 2025 ở phần bổ sung sau bảng. Mỗi dòng cần nêu năm, thành viên mới, tổng số và nguồn của thông tin.
Nếu hai tài liệu gọi một nước là quan sát viên hoặc thành viên, phải kiểm thời điểm và quy chế đang nói tới. Không tự sửa số của một tài liệu cũ thành số hiện tại. Cách đọc theo quá trình giúp giải thích sự thay đổi thay vì coi mọi khác biệt giữa các tài liệu là sai.
Bài luyện
Cặp thành viên nào cùng gia nhập năm 1997, đưa ASEAN từ bảy lên chín thành viên?
Bru-nây gia nhập năm 1984, Việt Nam năm 1995.
Việt Nam gia nhập năm 1995, Cam-pu-chia năm 1999.
Đúng. Có hai thành viên mới trong cùng đợt mở rộng năm 1997.
Bru-nây thuộc mốc 1984; Lào cùng Mi-an-ma gia nhập năm 1997.
Lời giải
Năm 1995, Việt Nam là thành viên thứ bảy. Lào và Mi-an-ma gia nhập năm 1997, làm tổng số tăng thêm hai, thành chín. Cam-pu-chia gia nhập năm 1999, hoàn thành mạch ASEAN 5 đến ASEAN 10 trong SGK. Mỗi lần mở rộng cần ghép đúng nước, năm và tổng số sau kết nạp.
Bài luyện
Sau khi Cam-pu-chia gia nhập năm 1999, ASEAN có bao nhiêu thành viên?
Đúng. Đây là mốc ASEAN 10 trong SGK.
Đây là số thành viên sáng lập 1967.
Đây là tổng sau Việt Nam gia nhập 1995.
Số 11 gắn mốc bổ sung 2025.
Lời giải
Cam-pu-chia là thành viên thứ 10 năm 1999. Thông tin về thành viên thứ 11 không được dùng để thay số đúng của năm 1999.
Bài luyện
Theo phần bổ sung có nguồn chính thức, cách ghép bước chuẩn bị và gia nhập của Đông Ti-mo nào đúng?
Nộp đơn là bước khởi đầu quá trình, không đồng nhất được kết nạp.
Nguồn phân biệt đồng ý về nguyên tắc, quan sát viên với tư cách thành viên chính thức.
Đã đảo vai trò của lộ trình năm 2023 và sự kiện kết nạp năm 2025.
Đúng. Các bước phản ánh quá trình thay đổi quy chế theo thời gian.
Lời giải
Tổng thuật của Ban Thư kí ASEAN phân biệt nộp đơn năm 2011, đồng ý về nguyên tắc và quy chế quan sát viên năm 2022, lộ trình năm 2023. Ngày 26-10-2025, Đông Ti-mo trở thành thành viên thứ 11. Vì vậy, thông tin quan sát viên trong nguồn cũ và thành viên trong nguồn sau có thể cùng đúng ở thời điểm tương ứng.
Bài luyện
Kết nạp thêm thành viên trực tiếp phản ánh mặt phát triển nào của ASEAN?
Đây là mặt hoàn thiện thể chế; cần dùng Hiến chương làm dẫn chứng trực tiếp.
Đúng. Thành viên mới mở rộng tổ chức và cơ hội hợp tác, đồng thời đặt yêu cầu gắn kết.
Đây là bước xác định cấu trúc hợp tác, khác sự thay đổi số thành viên.
Đây là mặt lập kế hoạch tăng chiều sâu liên kết, không phải trực tiếp kết nạp thêm nước.
Lời giải
Mở rộng thành viên tăng phạm vi tổ chức và cơ hội huy động nguồn lực, củng cố vị thế khu vực. Những thành viên đa dạng vẫn cần phối hợp, thực hiện cam kết và thu hẹp khoảng cách. Phát triển ASEAN còn có các mặt về thể chế, trụ cột và kế hoạch; cần dùng dẫn chứng đúng với mặt đang giải thích.
Đang học