Quan hệ giữa các allele và tương tác gene

Trội không hoàn toàn: kiểu hình dị hợp phân biệt với cả hai đồng hợp, thường ở mức trung gian. Ví dụ mô hình hoa AA đỏ, Aa hồng, aa trắng: phép lai Aa × Aa vẫn có kiểu gene 1 : 2 : 1 nhưng có ba kiểu hình đỏ : hồng : trắng = 1 : 2 : 1. Đồng trội: ở dị hợp, cả hai đặc điểm do hai allele quy định đều biểu hiện. Ví dụ trong mô hình nhóm máu ABO, $I^A I^B$ biểu hiện cả kháng nguyên A và B trên hồng cầu. Không gọi đây là kiểu hình “pha trung gian”. Một gene có thể có nhiều allele trong quần thể; một cá thể lưỡng bội bình thường vẫn chỉ mang tối đa hai allele tại một locus trên cặp NST thường. **Đa allele** không có nghĩa một người mang mọi allele của gene.

Sản phẩm của hai gene có thể tham gia các bước khác nhau trong cùng con đường tạo sắc tố. Giả sử A tạo enzyme cho bước thứ nhất, B tạo enzyme cho bước thứ hai; aa hoặc bb làm thiếu enzyme tương ứng. Muốn có màu phải có cả A– và B–. | Nhóm kiểu gene | Màu trong mô hình | |---|---| | A–B– | Có màu | | A–bb, aaB–, aabb | Không màu | Hai gene vẫn có thể phân li độc lập; điều thay đổi là cách gộp kiểu gene thành kiểu hình. Tương tác gene không bác bỏ sự phân li độc lập.

| Khái niệm | Hướng tác động | |---|---| | Đa hiệu | Một gene ảnh hưởng nhiều tính trạng | | Tương tác gene | Nhiều gene cùng chi phối một tính trạng | | Cộng gộp | Mỗi allele đóng góp một phần vào mức biểu hiện theo mô hình đề cho | Nếu có $m$ allele đóng góp tương đương, số mức biểu hiện từ 0 đến $m$ là $m+1$. Đây là **số mức**, không phải số kiểu gene. Không tự áp mô hình cộng gộp đơn giản cho mọi tính trạng số lượng ngoài thực tế.