Darwin và chọn lọc tự nhiên

Darwin thu thập mẫu vật và quan sát sinh vật, hóa thạch, sự phân bố các loài cũng như việc con người chọn giống. Ông nhận thấy các loài có tiềm năng sinh ra nhiều con hơn số cá thể môi trường có thể duy trì; giữa các cá thể có những sai khác và nhiều sai khác được truyền cho đời sau. Nếu mọi cá thể đều sống và sinh sản như nhau, số lượng có thể tăng rất nhanh. Nhưng thức ăn, nơi sống và những điều kiện khác có giới hạn. Từ đó xuất hiện câu hỏi: những cá thể nào có khả năng tồn tại và để lại đời con nhiều hơn? Cách nghiên cứu được SGK hệ thống thành quan sát, thu thập dữ liệu → hình thành giả thuyết → kiểm chứng bằng bằng chứng tự nhiên, thực nghiệm hoặc thực tiễn. Đây không phải kết luận chỉ từ một ví dụ riêng lẻ.

**Biến dị di truyền đã có → khác nhau về sống sót và sinh sản trong môi trường → khác nhau về đóng góp cho đời sau → thành phần quần thể đổi qua nhiều thế hệ.** “Đấu tranh sinh tồn” gồm tác động của nguồn sống, kẻ thù, khí hậu và các điều kiện làm khả năng sống hoặc sinh sản khác nhau; không chỉ là hai cá thể trực tiếp đánh nhau. Chọn lọc không tạo ra allele vì sinh vật “cần” nó.

| Nội dung | Chọn lọc tự nhiên | Chọn lọc nhân tạo | |---|---|---| | Điều kiện giữ lại đặc điểm | Khác khả năng sống và sinh sản trong môi trường | Con người chọn cá thể theo mục tiêu sử dụng | | Nguyên liệu | Biến dị có khả năng di truyền | Biến dị có khả năng di truyền | | Kết quả được theo dõi | Đặc điểm di truyền thay đổi qua các thế hệ | Những đặc điểm mong muốn được củng cố trong giống | Việc chọn các dạng cải có bộ phận phát triển khác nhau hoặc chọn giống vật nuôi là những ví dụ thực tiễn giúp hình dung tác dụng tích lũy của chọn lọc. Tuy nhiên, đặc điểm con người thích chưa chắc có lợi cho sinh vật khi sống ngoài tự nhiên.

Từ tổ tiên chung, các quần thể có thể tích lũy khác biệt trong những điều kiện khác nhau. **Phân li thích nghi** là một nguồn tổ tiên phân hóa theo nhiều hướng, khai thác các nguồn sống hoặc ổ sinh thái khác nhau. Ngược lại, **hội tụ** là các nhóm có lịch sử khác nhau cùng hình thành đặc điểm thích nghi giống nhau, chẳng hạn dạng cơ thể thuận lợi cho bơi ở cá mập và cá voi. Kết luận phải gắn với đặc điểm đang xét; không từ hình dạng bơi giống nhau suy mọi cấu trúc đều không có lịch sử chung. Darwin chưa biết cơ chế gene, NST hay đột biến DNA; các cơ chế di truyền được bổ sung về sau trong thuyết tiến hóa tổng hợp.