Cấu tạo và sự nhân lên của virus

| Thành phần | Đặc điểm cần phân biệt | |---|---| | Hệ gene | DNA **hoặc** RNA tùy virus; không mặc định có cả hai | | Capsid | Vỏ protein bao quanh và bảo vệ hệ gene | | Vỏ ngoài, nếu có | Chứa lipid cùng protein/glycoprotein; không đồng nghĩa capsid | | Enzyme mang theo, nếu có | Hỗ trợ bước nhân lên đặc thù; không tạo thành một hệ chuyển hóa tế bào hoàn chỉnh | Hình dạng xoắn, đa diện hoặc phức tạp mô tả cấu trúc, không tự cho biết toàn bộ đường lây hay mức gây bệnh.

Protein bề mặt virus phải tương tác phù hợp với thành phần tiếp nhận của tế bào; các điều kiện bên trong tế bào còn quyết định quá trình nhiễm có tiếp tục hay không. Vì thế virus thường chỉ nhiễm một phạm vi vật chủ và loại tế bào nhất định. Phage là virus nhiễm vi khuẩn, nhưng một phage không nhiễm mọi loài vi khuẩn. Tính đặc hiệu cũng chưa đủ để khẳng định một chế phẩm phage chắc chắn an toàn hoặc hiệu quả.

| Giai đoạn | Sự kiện chính | Giới hạn khi khái quát | |---|---|---| | Hấp phụ | Virus bám vào tế bào nhờ tương tác phù hợp | Bám được chưa bảo đảm mọi bước sau diễn ra | | Xâm nhập | Hệ gene hoặc hạt virus đi vào tế bào | Ở phage điển hình đang xét, DNA đi vào tế bào còn capsid ở bên ngoài; nhiều virus động vật đi vào cùng capsid rồi cởi vỏ | | Sinh tổng hợp | Sao chép hệ gene và tạo protein virus | Đang tạo từng thành phần, chưa phải hạt virus hoàn chỉnh | | Lắp ráp | Ghép hệ gene và protein thành hạt mới | Khác với bước tạo protein riêng lẻ | | Giải phóng | Hạt virus rời tế bào | Có thể làm vỡ tế bào, nảy chồi hoặc theo cơ chế khác | Không bỏ bước sinh tổng hợp khi sắp xếp thứ tự, ngay cả khi đề chỉ liệt kê bốn bước còn lại.

| Nhánh trong mô hình phage | Diễn biến chính | |---|---| | Sinh tan | Sinh tổng hợp → lắp ráp phage mới → làm tan tế bào và giải phóng | | Tiềm tan | DNA phage tích hợp vào DNA vi khuẩn, được duy trì khi vi khuẩn nhân đôi và phân chia; chưa tạo ngay một đợt phage làm tan tế bào | Tác động cảm ứng phù hợp có thể chuyển phage ôn hòa từ tiềm tan sang sinh tan. Tiềm tan không có nghĩa DNA phage biến mất. Sơ đồ phá tan tế bào thuộc **mô hình phage đang xét**, không đại diện cho mọi virus ở người.

RNA virus không chỉ có một con đường: | Trường hợp | Cách sử dụng hệ gene cần nhớ | |---|---| | Một số RNA chiều dương | RNA hệ gene có thể được dùng trực tiếp như mRNA | | Virus cúm A | RNA sợi đơn chiều âm, phân đoạn; phải tạo mRNA phù hợp trước dịch mã | | Retrovirus như HIV | Có bước phiên mã ngược từ RNA thành DNA | Không suy mọi RNA virus đều phiên mã ngược hoặc mọi RNA hệ gene đều được dịch mã trực tiếp.