Một đoạn cần có sự phát triển của ý
Đọc rõ vấn đề, góc nhìn và dung lượng đề yêu cầu. Chọn một ý trung tâm đủ cụ thể để triển khai; xác định lí do, minh họa và điều rút ra. Có thể tổ chức đoạn theo nhiều cách, không bắt buộc mọi đoạn cùng một câu mở.
Trong đoạn nghị luận xã hội, dẫn chứng từ đời sống phải đúng. Tình huống tự dựng có thể dùng để minh họa nếu ghi rõ, nhưng không được gọi là số liệu hoặc sự kiện thật. Một ví dụ cần lời giải thích về quan hệ với ý đang bàn.
Khi chỉnh, bỏ câu lặp khẩu hiệu, bổ sung chỗ thiếu lí do và giữ đúng phạm vi. Đoạn viết không nên được chia thành nhiều phần xuống dòng như một bài văn. Ví dụ dưới đây minh họa cách triển khai, không phải bài đáp án đủ dung lượng cho một đề thi.
Từ một lời khuyên đến lí lẽ
Đoạn minh họa do BTVN biên soạn:
“Giúp đỡ có trách nhiệm cần bắt đầu từ việc hiểu nhu cầu của người nhận. Khi chỉ làm theo ý mình, người giúp có thể trao thứ người khác không dùng được, trong khi điều cần thiết vẫn thiếu. Chẳng hạn, trong một tình huống giả định, nhóm quyên góp hỏi thư viện cần thể loại nào trước khi nhận sách. Việc hỏi này giúp lựa chọn sách phù hợp thay vì chỉ đếm số lượng. Lắng nghe không làm giảm nhiệt tình; nó giúp nhiệt tình trở thành sự hỗ trợ thiết thực.”
Câu đầu nêu ý; hai câu tiếp giải thích nguy cơ và đưa tình huống; câu sau làm rõ ý nghĩa của việc hỏi; câu cuối khái quát. Tình huống được ghi giả định, không làm bằng chứng rằng mọi hoạt động quyên góp đều gặp cùng vấn đề.
Củng cố kiến thức
Điều gì khiến đoạn minh họa có lập luận thay vì chỉ có lời khuyên?
Đúng: các câu phát triển và làm rõ cùng một ý.
Lặp từ không tự thành lí lẽ.
Tình huống không phải dữ liệu đại diện.
Đoạn cần giữ một trọng tâm.
Lời giải
Đáp án A. Đoạn giải thích hệ quả của việc không hiểu nhu cầu rồi cho thấy cách hỏi giúp điều chỉnh. Minh họa được nối với lí lẽ, nên người đọc hiểu vì sao lời khuyên có ý nghĩa, không chỉ được yêu cầu đồng ý.
Củng cố kiến thức
Nếu thêm câu “Mọi nhóm quyên góp đều chỉ chạy theo số lượng”, cần chỉnh thế nào?
Một trường hợp giả định không chứng minh mọi nhóm.
Dấu câu không giải quyết căn cứ.
Đúng: chỉnh mức độ khẳng định theo bằng chứng.
Không được đổi tính chất của minh họa.
Lời giải
Đáp án C. Nhận định về mọi nhóm vượt dữ liệu đang có. Chỉnh thành nguy cơ cần lưu ý hoặc nhận xét có phạm vi xác định giữ được ý mà không quy kết; thay dấu câu hay che nguồn giả định không sửa lập luận.