Đọc yêu cầu trước khi tìm ý
Đề Ngữ văn TN THPT 2026 có thời gian làm bài 120 phút, gồm đọc hiểu 4 điểm và viết 6 điểm. Phần viết gồm đoạn khoảng 200 chữ và bài khoảng 600 chữ. Đây là cấu trúc của đề đã đối chiếu, không phải lời khẳng định mọi đề sau này đều giữ nguyên.
Đề 2025 đặt nghị luận văn học ở đoạn ngắn, nghị luận xã hội ở bài dài; đề 2026 đặt hai dạng theo chiều ngược lại. Vì vậy, cần đọc rõ từng lệnh hỏi, không suy kiểu nghị luận chỉ từ độ dài.
Trước khi viết, xác định: phải làm gì; bàn đối tượng nào; dùng văn bản hoặc căn cứ nào; trình bày đoạn hay bài; dung lượng yêu cầu ra sao. Các câu lựa chọn trong bài học chỉ luyện những bước ấy. Bài thi thực tế yêu cầu tự trình bày, không chọn đáp án sẵn.
Hai lệnh giả định cần hai hướng tìm ý
Yêu cầu giả định do BTVN biên soạn:
“Viết đoạn văn phân tích sự thay đổi của nhân vật trong đoạn trích.” Trọng tâm là sự thay đổi, căn cứ phải lấy từ đoạn trích; không kể lại toàn bộ truyện hoặc viết thay bằng bài bàn về tuổi trẻ.
“Viết bài văn bàn về trách nhiệm của người trẻ khi tham gia hoạt động cộng đồng.” Trọng tâm là một vấn đề xã hội. Cần quan điểm, lí lẽ và dẫn chứng phù hợp; không chỉ phân tích nghệ thuật của một tác phẩm có người trẻ.
Ở cả hai trường hợp, hình thức và dung lượng phải theo đề cụ thể. Dàn ý được lập sau khi xác định đúng việc cần làm, không lấy dàn ý đã học thuộc rồi buộc mọi đề vào đó.
Củng cố kiến thức
Với yêu cầu giả định thứ nhất, hướng triển khai nào phù hợp?
Đề yêu cầu một vấn đề văn học trong ngữ liệu.
Đúng: thao tác và căn cứ đều đúng trọng tâm.
Kể lại không thay phân tích điều được hỏi.
Tiểu sử không thay căn cứ về nhân vật.
Lời giải
Đáp án B. Động từ phân tích yêu cầu giải thích sự thay đổi qua biểu hiện và quan hệ chi tiết. Phạm vi là đoạn trích đã cho, nên việc bàn rộng hoặc kể toàn truyện không đáp ứng đúng nhiệm vụ.
Củng cố kiến thức
Bài học rút ra từ hai đề chính thức 2025 và 2026 là gì?
Đề 2026 đã dùng đoạn nghị luận xã hội.
Đề 2026 đã dùng bài nghị luận văn học.
Phải kiểm yêu cầu cụ thể.
Đúng: phân biệt dạng nội dung với hình thức, dung lượng.
Lời giải
Đáp án D. Việc hoán đổi ở hai đề cho thấy hình thức đoạn/bài không tự quyết định nội dung xã hội/văn học. Kĩ năng cần luyện là đọc đúng yêu cầu rồi chọn cách tìm ý, không thuộc một nhãn cố định.