Kiều ở lầu Ngưng Bích: cảnh và tâm trạng

Ở tám dòng cuối, buồn trông lặp ở đầu mỗi cặp lục bát. Kiều nhìn cảnh trong tâm trạng buồn; mỗi cảnh lại làm nỗi lòng hiện rõ hơn. **Cửa bể chiều hôm – cánh buồm xa xa:** không gian rộng, thời điểm cuối ngày và chiếc thuyền thấp thoáng gợi sự xa cách. Giữa cảnh ấy, Kiều càng thấm cảnh một mình, mong ngóng một nơi nương tựa. **Ngọn nước mới sa – hoa trôi man mác:** câu “Hoa trôi man mác biết là về đâu?” vừa hỏi về hoa, vừa gợi nỗi băn khoăn về đời mình. Cánh hoa nhỏ bị dòng nước đưa đi khiến thân phận lưu lạc hiện lên qua cảnh vật. **Nội cỏ dầu dầu – một màu xanh xanh:** màu cỏ trải tới chân mây mà không gợi sự tươi vui. Dầu dầu khiến cảnh nhuốm vẻ buồn, hiu hắt; tầm nhìn rộng nhưng ít biến đổi làm nỗi buồn như không có lối thoát. **Gió cuốn mặt duềnh – sóng kêu quanh ghế ngồi:** từ cảnh xa, tĩnh, lời thơ chuyển tới âm thanh dữ dội sát bên. Đảo “Ầm ầm” lên đầu dòng cuối làm tiếng sóng dồn mạnh, gợi cảm giác tai hoạ đang đe doạ, tâm trạng bất an. Cảnh ở đây được cảm nhận qua Kiều. Điệp ngữ và sự chuyển từ xa đến gần, từ tương đối tĩnh đến dữ dội giúp nỗi buồn chuyển dần thành lo sợ.