Đặt vấn đề, tìm căn cứ rồi đề xuất
Chọn vấn đề gần đời sống học sinh, nêu rõ phạm vi và lí do cần giải quyết. Tìm thông tin có thể kiểm, trải nghiệm thật hoặc ngữ liệu phù hợp; nếu dùng minh hoạ giả định phải ghi đúng tư cách. Không biến ví dụ thành tỉ lệ khảo sát.
Thân bài làm rõ các khía cạnh, nguyên nhân, ảnh hưởng bằng lí lẽ và bằng chứng; xét ý kiến khác có căn cứ; đề xuất ai làm gì, điều kiện nào cần và cách xem hiệu quả. Giải pháp phải gắn điều đang gây vướng, không chỉ ghi “mọi người cần cố gắng”.
Viết theo dàn ý rồi chỉnh nội dung, lập luận, liên kết và câu chữ. Khi phản hồi quan điểm khác, nhắm vào lí lẽ, giữ giọng đúng mực. Bài nghị luận là thuyết phục bằng căn cứ, không quyết định thay mọi gia đình hoặc lớp học.
Ví dụ phân công việc nhóm chưa rõ
Tình huống giả định và đoạn minh hoạ do BTVN biên soạn:
Nhóm làm bài giới thiệu sách nhưng chỉ nói “mỗi người tự làm”, chưa rõ phần việc, thời hạn hoặc cách ghép. Vấn đề ở đây là thiếu thống nhất nhiệm vụ, không có căn cứ để quy mọi người lười.
Đoạn giải pháp: “Nhóm nên liệt kê những phần cần có, phân công theo khả năng và ghi một mốc kiểm chung trước ngày nộp. Ở mốc ấy, mỗi người cho biết phần đã làm và chỗ cần giúp để điều chỉnh. Nếu một người gặp khó, đổi phần việc phải được trao đổi với nhóm, không mặc định người đó thiếu trách nhiệm.”
Ý kiến khác lo phân công quá cứng. Phản hồi có thể giữ danh sách việc và mốc chung nhưng cho phép điều chỉnh có trao đổi. Cách này trả lời nguyên nhân nhiệm vụ không rõ, không bảo đảm trước nhóm sẽ đạt một điểm số cụ thể.
Củng cố kiến thức
Giải pháp nào gắn nguyên nhân của tình huống?
Đúng: làm rõ nhiệm vụ và điều kiện phối hợp.
Lời chung chưa xử lí phân công chưa rõ.
Chưa có căn cứ cho nhận xét người.
Màu không giải quyết nhiệm vụ thiếu thống nhất.
Lời giải
Đáp án A. Vướng mắc là không biết ai làm phần nào và ghép ra sao. Danh sách, phân công và mốc kiểm đáp ứng đúng điều đó, đồng thời cho phép biết khó khăn để chỉnh; một khẩu hiệu chưa cung cấp cách làm.
Củng cố kiến thức
Phản hồi nào đúng lo ngại phân công quá cứng?
Ý khác cần cân nhắc, không tự buộc bỏ mọi kế hoạch.
Công kích người không trả lời lí lẽ.
Đúng: giữ mục đích và điều chỉnh điều kiện.
Kết quả chưa có không nên cam kết.
Lời giải
Đáp án C. Lo ngại nêu khả năng cần linh hoạt, không phủ nhận mọi ích lợi kế hoạch. Phản hồi tốt giữ phần giúp phối hợp và làm rõ cách điều chỉnh, thay vì quy chụp hoặc tự hứa kết quả.