Đọc bài tham khảo: Con người đã làm gì với tự nhiên?

Phân tích do BTVN biên soạn theo bài tham khảo SGK. **Mở vấn đề:** bài dẫn lời về sự gắn bó với đất đai, tự nhiên của thủ lĩnh Xi-át-tơn, rồi mở sang mối quan hệ giữa con người với tự nhiên. Cách mở từ một lời cụ thể giúp dẫn vào vấn đề rộng. **Làm rõ quan hệ:** con người là một phần của tự nhiên, nhận nhiều điều kiện để sống và có cả sự nâng đỡ về tinh thần. Phần này tạo cơ sở cho nhận định rằng quan hệ ấy không chỉ là khai thác để lấy lợi ích. **Chỉ ra điều đáng lo:** bài nêu chuyện chất thải vào sông suối, rác ở biển, rừng bị chặt phá rồi chuyển sang hậu quả và sự cần thiết phải thay đổi. Các chi tiết đóng vai trò bằng chứng cho nhận định về cách con người đối xử với tự nhiên; chúng không chỉ là một danh sách sự việc rời nhau. **Trao đổi ý kiến khác:** trước quan niệm trách nhiệm chỉ thuộc người lãnh đạo, bài mở vấn đề sang trách nhiệm của mỗi người. Nhờ vậy, hướng hành động không bị đẩy hết cho một chủ thể xa mình. **Điều có thể học:** một bài thuyết phục cần nối các phần thành mạch: vì sao quan hệ quan trọng → điều gì chưa đúng → vì sao phải đổi → ai có thể làm gì. Với đề giảm giấy bỏ phí, phải chọn chi tiết về nhu cầu và cách dùng giấy, không chỉ thay nhan đề của bài mẫu.