btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Từ cảnh thu đến cảm xúc trong thơ

Lưu trên thiết bị này
Vẻ đẹp cổ điển · Chọn bài khác

Cảnh được chọn và sắp xếp

Đọc cảnh thơ cần xác định điểm nhìn đi từ đâu đến đâu, hình ảnh nổi bật, màu sắc, chuyển động và âm thanh. Từ ngữ cho thấy cách nhà thơ cảm nhận, không chỉ tên sự vật. Đặt các chi tiết cạnh nhau để thấy không khí chung. Khi có người trong cảnh, đọc dáng, việc đang làm và quan hệ với cảnh. Có thể cảnh yên nhưng tâm trạng chưa yên; một tiếng động nhỏ có thể làm không gian tĩnh rõ hơn. Tuy nhiên, cần căn cứ cụ thể, không gọi mọi âm thanh là “lấy động tả tĩnh” nếu chưa giải thích. Thơ gợi nhiều lớp cảm xúc. Nêu cách hiểu với bằng chứng, không suy tiểu sử, hoàn cảnh sáng tác hoặc ý định chính xác của tác giả chỉ từ một hình ảnh. Liên hệ bối cảnh cần nguồn và không thay việc đọc lời thơ.

Ví dụ sự tĩnh lặng trong Thu điếu

Phân tích minh hoạ BTVN theo “Thu điếu” của Nguyễn Khuyến: Điểm nhìn từ ao và thuyền tới sóng, lá, trời, ngõ rồi trở về người câu và âm thanh dưới chân bèo. Thuyền nhỏ, sóng chỉ hơi gợn, lá khẽ đưa; chuyển động ít và nhẹ khiến không gian trông vắng, yên. Ngõ trúc không có khách làm sự vắng lặng rõ thêm. Người câu ở tư thế tựa gối, buông cần đã lâu; tới cuối bài mới có âm cá đớp. Tiếng động nhỏ chỉ được nhận rõ trong khung cảnh yên, vì thế có thể làm sự tĩnh lặng nổi bật chứ không phá thành cảnh ồn. Các chi tiết gợi sự tinh tế, gắn bó với cảnh làng quê và một tâm trạng trầm lắng. Nếu muốn liên hệ nỗi buồn thời thế, cần đặt vào nguồn về tác giả và toàn bộ mạch thơ; không tự khẳng định từ một chữ rằng biết chính xác một sự kiện xảy ra lúc sáng tác.

Củng cố kiến thức

Vì sao âm cá đớp cuối Thu điếu có thể làm nổi bật cảnh tĩnh?
Chọn một đáp án

Củng cố kiến thức

Muốn giải thích cảm xúc ở một bài thơ tả cảnh, cách làm nào phù hợp?
Chọn một đáp án