Đọc bài bình để hiểu cả tác phẩm và lập luận
**Nắng mới – sự thành thực của một tâm hồn giàu mơ mộng** là văn bản nghị luận văn học của **Lê Quang Hưng**, bàn về bài thơ Nắng mới của **Lưu Trọng Lư**.
Luận đề được gợi ngay ở nhan đề: vẻ đẹp chân thành, giàu mơ mộng trong nỗi nhớ mẹ của nhà thơ. Người viết theo dõi sự vận động từ nắng, tiếng gà ở hiện tại đến kỉ niệm tuổi thơ và hình ảnh người mẹ trong hồi tưởng.
Khi đọc, phân biệt **bằng chứng từ bài thơ** với **ý kiến đánh giá của người bình**. Sau đó xem người viết đã phân tích từ ngữ, màu sắc, hình ảnh như thế nào để lời đánh giá có cơ sở.
Từ một nét cười đến hình ảnh người mẹ
Phân tích do BTVN biên soạn theo bài bình trong SGK.
**Chặng đầu:** người viết chú ý nắng và tiếng gà trưa, các từ láy gợi trạng thái bâng khuâng, chập chờn. Từ đó, bài bình giải thích cách hiện tại đánh thức kí ức.
**Chặng tiếp:** kỉ niệm hiện rõ hơn qua nắng ngoài nội, chiếc áo đỏ và việc mẹ phơi áo. Sắc đỏ được đặt trong ánh nắng, làm bức tranh hồi tưởng thêm ấm áp, gần gũi.
**Điểm nhấn:** người viết phân tích cụm **“nét cười đen nhánh”**, rồi đặt nét cười ấy sau tay áo, trong ánh trưa hè bên giậu thưa. Lời bình không chỉ nêu “người mẹ đẹp” mà chỉ ra vẻ duyên dáng, thân thương từ từng chi tiết được nhớ.
Các chữ, hình ảnh trong thơ là bằng chứng; nhận xét về vẻ đẹp và sức gợi của chúng là ý kiến người bình. Việc liên hệ một hình ảnh nụ cười trong thơ Hoàng Cầm giúp làm nổi bật nét đẹp gần gũi của người phụ nữ, nhưng vẫn quay về hình ảnh mẹ ở Nắng mới.
Cuối bài, người viết khái quát: kỉ niệm riêng của Lưu Trọng Lư có sức khơi gợi tình cảm chung ở nhiều người đọc. Nhận định ấy được chuẩn bị bằng chuỗi phân tích cụ thể ở phần trước.
Củng cố kiến thức
Cặp nào phân biệt đúng bằng chứng với ý kiến đánh giá trong ví dụ?
Đúng: phân biệt chi tiết được dẫn với lời giải thích chi tiết.
Phương án đảo lẫn hai nguồn lời.
Tên người bình không thay bằng chứng từ bài thơ.
Đó là nhận xét của bài bình, không phải khổ thơ.
Lời giải
Đáp án A. Cụm từ được lấy từ Nắng mới cung cấp căn cứ để phân tích. Từ vị trí của nét cười, màu sắc và khung cảnh, người bình lí giải vẻ đẹp người mẹ. Phân biệt hai phần giúp thấy một đánh giá được hình thành từ bằng chứng, không nhầm lời bình thành lời thơ.
Củng cố kiến thức
Nếu chỉ viết “Bài thơ rất cảm động vì nói về mẹ”, cần bổ sung cách phân tích nào?
Lặp lời khen chưa làm rõ căn cứ.
Tiểu sử không thay phân tích hình ảnh.
Đúng: từ chi tiết đến nhận xét về sức gợi.
Câu chuyện khác không chứng minh được nghệ thuật của bài thơ.
Lời giải
Đáp án C. Đề tài về mẹ mới cho biết bài thơ nói đến ai, chưa giải thích vì sao xúc động. Những hình ảnh cụ thể và cách tổ chức hồi tưởng giúp người mẹ hiện lên vừa gần gũi vừa sống động trong nỗi nhớ. Phân tích các chi tiết ấy sẽ làm rõ cơ sở của lời đánh giá.