Học cách triển khai, không học thuộc bài mẫu
Bài tham khảo trong SGK giới thiệu tiểu thuyết **Mắt sói** của **Đa-ni-en Pen-nắc**. Sau những thông tin ban đầu, bài viết làm rõ cuộc gặp gỡ, các câu chuyện đời, cách kể và ý nghĩa của sự đồng cảm.
Người viết không kể lần lượt toàn bộ diễn biến. Các chi tiết được chọn để cho thấy những cuộc đời tưởng xa nhau lại có thể gặp gỡ, kết nối. Nhận xét về điều ngẫu nhiên, kì diệu được giải thích qua thế giới nhân vật và cách tổ chức câu chuyện.
Khi tham khảo, cần nhận ra **mỗi thông tin hoặc chi tiết đang giúp giải thích điều gì**, cách chuyển từ nội dung sang nghệ thuật và cách kết bài gợi tìm đọc. Sau đó vận dụng vào tác phẩm đã đọc, với nhận xét và cách diễn đạt riêng.
Đoạn dưới chỉ giới thiệu **bản trích trong SGK**, không nhận là bài giới thiệu toàn bộ cuốn sách. Có thể tập viết 8–10 câu về một phương diện nổi bật; đoạn ngắn vẫn cần thông tin đúng và mạch giải thích rõ.
Một đoạn giới thiệu có thông tin và lời đánh giá
Đoạn giới thiệu bản trích gồm chín câu, do BTVN biên soạn:
“Bản trích Mắt sói trong SGK Ngữ văn 8 thuộc tiểu thuyết cùng tên của Đa-ni-en Pen-nắc. Cuộc gặp giữa Sói Lam và Phi Châu mở đầu cho sự khám phá những câu chuyện đời. Điểm gây chú ý là đôi mắt của nhân vật. Qua cuộc nhìn, những hồi ức từ các không gian khác nhau dần hiện ra. Người đọc không chỉ theo dõi việc gì đã xảy ra mà còn được hiểu những điều nhân vật từng trải. Vì vậy, đôi mắt vừa là một hình ảnh nổi bật vừa góp phần nối các tuyến chuyện. Cách kể ấy gợi sự gần gũi giữa con người với con vật và giữa những số phận tưởng xa nhau. Bản trích khiến tôi nghĩ tới giá trị của việc lắng nghe để hiểu người khác. Từ cuộc gặp đặc biệt này, người đọc có thể muốn tìm hiểu tiếp tác phẩm.”
**Câu đầu** giới thiệu tên, tác giả và phạm vi bản trích. **Các câu tiếp theo** chọn một nét là đôi mắt, giải thích quan hệ giữa hình ảnh, cách kể và ý nghĩa. **Hai câu cuối** nêu cảm nhận riêng và gợi tìm đọc. Đoạn không cần kể hết truyện mới làm rõ sức hấp dẫn.
Nếu chỉ viết “Đôi mắt rất đặc sắc”, ý vẫn còn chung. Cụm “góp phần nối các tuyến chuyện” và phần giải thích về hồi ức làm nhận xét rõ hơn. Khi viết về cuốn sách khác, cần tìm chi tiết của chính cuốn ấy, không thay tên sách rồi giữ nguyên lời nhận xét này.
Củng cố kiến thức
Trong đoạn giới thiệu, vì sao nhận xét về đôi mắt có căn cứ?
Đúng: nhận xét đi cùng chi tiết và tác dụng.
Tên tác giả không được lặp nhiều lần và không phải căn cứ này.
Đoạn có giải thích cụ thể cách kể.
Không thể khái quát cách kể của bản trích thành mọi truyện.
Lời giải
Đáp án A. Đoạn chỉ ra cuộc nhìn mở các hồi ức, đưa người đọc tới những câu chuyện đời. Từ quan hệ đó mới nhận xét đôi mắt góp phần nối các tuyến chuyện. Căn cứ nằm ở cách kể đã nêu, không phải ở số lần nhắc tác giả.
Củng cố kiến thức
Cách nào vận dụng hợp lí bài giới thiệu tham khảo?
Nhận xét phải phù hợp tác phẩm mới.
Thông tin giúp xác định cuốn sách được nói tới.
Đúng: vận dụng cách làm bằng căn cứ riêng.
Giới thiệu chọn nét đáng chú ý, không thay toàn bộ việc đọc.
Lời giải
Đáp án C. Bài tham khảo giúp thấy cách tổ chức thông tin, dẫn chứng và đánh giá. Khi viết, cần tự chọn chi tiết của tác phẩm đã đọc, giải thích nét nổi bật bằng lời riêng; sao lại nhận xét hoặc kể hết truyện đều không đạt mục đích ấy.