Bài nghị luận về thiếu chủ kiến: dàn ý và chỉnh sửa

Bài do BTVN biên soạn, dùng dẫn chứng văn học và tình huống giả định. Góp ý giúp mỗi người nhìn thấy những điều mình còn thiếu. Tuy nhiên, nếu cứ nghe một lời lại làm theo mà không suy xét, người thực hiện dễ đánh mất mục đích công việc. Cách tiếp thu thiếu chủ kiến ấy cần được thay đổi. Thiếu chủ kiến ở đây không phải biết nhận lỗi hoặc sửa điều chưa đúng. Đó là việc không tự xem xét lí do, chỉ thay đổi theo ý người vừa lên tiếng. Vì mỗi người góp ý có thể nhìn từ một phía, làm theo tất cả chưa chắc tạo ra một phương án tốt. Truyện cười “Treo biển” cho thấy rõ điều ấy. Chủ hàng ban đầu có biển để thông báo việc bán cá. Sau mỗi lời chê, ông lại bỏ một phần chữ, cuối cùng cất luôn biển. Tiếng cười làm lộ hậu quả: vì không giữ mục đích thông báo để cân nhắc, ông đã bỏ chính phương tiện mình cần. Trong công việc chung cũng vậy, một nhóm làm tờ giới thiệu sách có thể nhận ý kiến thêm ảnh, rút chữ hoặc bổ sung thông tin. Nếu cứ thay đổi mà không xét người đọc cần gì, tờ giới thiệu có thể đẹp hơn ở một chỗ nhưng lại thiếu nội dung chính. Đó là tình huống cho thấy mỗi góp ý cần được đặt trong quan hệ với mục đích của sản phẩm. Có ý kiến cho rằng nghe nhiều người giúp tránh sai sót. Điều ấy đúng, nhưng nghe không có nghĩa làm theo ngay. Người tiếp nhận nên hỏi rõ lí do, so sánh với yêu cầu và thử cách sửa khi cần. Nếu một ý kiến giúp thông tin rõ hơn hoặc khắc phục thiếu sót, cần sẵn sàng tiếp thu; nếu chưa phù hợp, có thể trao đổi để tìm cách tốt hơn. Biết lắng nghe và có chủ kiến không đối lập nhau. Điều cần giữ là sự cởi mở cùng khả năng suy xét, để mỗi quyết định vừa tiếp nhận được điều hợp lí vừa thể hiện trách nhiệm của người thực hiện.

Bài minh hoạ giải thích phạm vi ở đoạn hai, phân tích dẫn chứng “Treo biển” ở đoạn ba, rồi chuyển sang tình huống giả định. Đoạn năm thừa nhận giá trị của nghe nhiều ý kiến trước khi làm rõ điều kiện tiếp thu. Kết bài nối lại hai yêu cầu: cởi mở và tự suy xét. **Câu còn thiếu chính xác:** “Ai nghe góp ý cũng thiếu chủ kiến.” **Sửa:** “Làm theo mọi góp ý mà không cân nhắc lí do và mục đích có thể khiến người thực hiện thiếu chủ kiến.” Câu sửa không đánh đồng mọi việc lắng nghe với thói xấu; nó chỉ rõ cách tiếp thu bị phê phán. Khi chỉnh bài nghị luận, cần sửa cả phạm vi nhận xét, không chỉ thay một từ cho hay hơn.