Đất nước hiện lên từ những điều bình dị
Đoạn trích Bài thơ của một người yêu nước mình của Trần Vàng Sao trong SGK thể hiện tình yêu đất nước qua những hình ảnh đời thường. Đất nước có khó khăn, thiếu thốn nhưng con người vẫn yêu thương, gắn bó và hi vọng.
Áo rách, căn nhà không ngăn nổi gió gợi đời sống nghèo khó. Đặt cạnh những nét ấy là tình người, sự nhớ cội nguồn và mong đợi ngày mới. Tình yêu đất nước không phụ thuộc vào việc đất nước phải giàu đẹp trước; nó gắn với con người, kỉ niệm, đời sống thân thuộc.
Các dòng không viết hoa tiếng đầu, không dùng dấu câu, có số tiếng linh hoạt. Cách trình bày góp phần tạo mạch lời tự nhiên, liên tiếp. Không vì đã học thơ bốn chữ, năm chữ mà áp số tiếng ấy cho đoạn này.
Chi tiết và cách diễn đạt gợi tình cảm
Tác giả lặp lời bày tỏ yêu đất nước và dùng các hình ảnh cây cỏ trong vườn, người mẹ tảo tần, tiếng hát, hương hoa, bếp nhà. Những điều nhỏ làm tình yêu gần gũi, cụ thể.
Trong hình ảnh áo rách, dấu hiệu của trang phục được dùng để gợi người dân nghèo, cuộc sống thiếu thốn. Đây là hoán dụ, dựa vào quan hệ gắn bó giữa trang phục và người mặc.
Ở hình ảnh cây và cội, sự gắn bó giữa cây với gốc gợi tình cảm bền chặt với quê hương, nguồn cội. Đây là ẩn dụ, dựa vào nét tương đồng giữa sự gắn bó của cây và tình cảm con người. Cần xét đúng hình ảnh, không gọi mọi cách nói giàu sức gợi bằng cùng một tên.
Chi tiết thắp đèn chờ ngày mai vừa gợi hoàn cảnh đêm tối vừa hướng tới hi vọng. Cùng với tình người, nó cho thấy đoạn thơ không chỉ nói về nghèo khó mà còn bộc lộ niềm tin, sự nâng niu cuộc sống.
Củng cố kiến thức
Căn cứ nào cho thấy đoạn trích trong bài không theo thể thơ năm chữ?
Đúng: cần xét số tiếng trong từng dòng.
Viết hoa hay không chưa cho biết mỗi dòng có bao nhiêu tiếng.
Việc dùng dấu câu chưa quyết định số tiếng trong dòng.
Tên thơ năm chữ chỉ số tiếng trong dòng, không chỉ tổng số dòng.
Lời giải
Đáp án A. Đoạn có các dòng dài ngắn khác nhau, không theo dòng năm tiếng. B và C là đặc điểm trình bày nhưng chưa cho biết số tiếng mỗi dòng. D nhầm số dòng của đoạn với số tiếng trong dòng. Vì vậy, cần dựa vào A để xác định đoạn không theo thể thơ năm chữ.
Củng cố kiến thức
Cách hiểu nào bao quát được tình cảm trong đoạn thơ?
Đoạn còn có yêu thương, nhớ cội và hướng tới ngày mới.
Các hình ảnh mẹ, tiếng hát, bếp nhà gắn tình người.
Hi vọng đi cùng tình yêu cuộc sống thân thuộc.
Đúng: nối đầy đủ khó khăn, tình người, vẻ bình dị, hi vọng.
Lời giải
Đáp án D. Đoạn có hình ảnh nghèo khó nhưng vẫn bộc lộ tình yêu, sự gắn bó và hi vọng. A, B, C chỉ giữ một phía rồi bỏ phần khác; D nối được những hình ảnh với mạch tình cảm chung.