Tìm đủ ý trước khi viết
Với hoạt động ghép lời giới thiệu sách, câu hỏi tìm ý có thể là: hoạt động nhằm làm gì; có bao nhiêu người; cần chuẩn bị thẻ thế nào; bắt đầu và dừng khi nào; một cặp được ghép ra sao; tính điểm, xử lí bằng điểm thế nào; cần giữ điều gì trong phòng đọc?
Những câu trả lời đã xác định được sắp xếp thành dàn ý. Phần mở giới thiệu tên và mục đích. Phần thân đi từ chuẩn bị đến thao tác và cách kết thúc. Phần cuối nêu ý nghĩa, điều kiện tổ chức và yêu cầu giữ yên tĩnh.
Viết từng phần bằng câu đầy đủ, giải thích các quy định dễ bị hiểu khác nhau. Dùng từ chỉ trình tự như sau hiệu lệnh, khi hết giờ, sau đó để nối các bước. Nếu có một sơ đồ bố trí, đặt nó gần phần giải thích không gian; sơ đồ không thay các quy định bằng lời.
Dàn ý cho bài thuyết minh minh hoạ
Dàn ý do BTVN biên soạn:
| Phần | Ý sẽ triển khai |
| --- | --- |
| Mở bài | Giới thiệu hoạt động ghép lời giới thiệu sách, mục đích luyện đọc và trao đổi. |
| Chuẩn bị trong thân bài | Hai đội, mỗi đội ba người; hai bàn; mỗi đội nhận ba thẻ tên sách, ba thẻ giới thiệu cùng loại và đã kiểm nội dung. |
| Thực hiện trong thân bài | Sau hiệu lệnh, bốn phút đọc, trao đổi, ghép; mỗi thẻ chỉ dùng trong một cặp; không xem thẻ đội kia. |
| Kết thúc trong thân bài | Hết giờ ngừng sửa; đối chiếu bản ghép đúng; một điểm mỗi cặp đúng, cặp sai không có điểm; đội nhiều điểm thắng, bằng điểm thì hoà. |
| Kết bài | Ý nghĩa tìm hiểu sách, phối hợp nhóm; giữ yên tĩnh và có sự đồng ý của người phụ trách phòng đọc. |
Tách chuẩn bị, thực hiện và kết thúc giúp kiểm xem đã đủ các giai đoạn chưa. Khi viết, các ý này cần thành câu và đoạn; không chỉ chép bảng rồi gọi đó là toàn bộ bài văn.
Bài tham khảo và cách sửa một câu chưa rõ
“Ghép lời giới thiệu sách” là hoạt động minh hoạ do BTVN biên soạn, giúp luyện đọc thông tin và trao đổi trong nhóm.
Hai đội, mỗi đội ba người, ngồi ở hai bàn trong phòng đọc. Người điều hành chuẩn bị cho mỗi đội ba thẻ tên sách và ba thẻ giới thiệu đã kiểm đúng nội dung. Hai đội nhận bộ thẻ như nhau; các thẻ không ghi tên người viết trên mặt cần ghép.
Sau hiệu lệnh, mỗi đội có bốn phút để đọc, trao đổi và ghép mỗi thẻ tên sách với một thẻ giới thiệu. Mỗi thẻ chỉ được dùng trong một cặp. Khi hết giờ, các đội đặt thẻ xuống và giữ nguyên các cặp đã ghép.
Người điều hành đối chiếu với bản ghép đúng đã chuẩn bị. Mỗi cặp đúng được một điểm; cặp sai không có điểm. Đội có tổng điểm cao hơn thắng; nếu bằng điểm, hai đội hoà.
Người chơi nói vừa đủ nghe ở bàn mình, không xem bộ thẻ của đội kia và không gây ồn trong phòng đọc. Hoạt động tạo dịp tìm hiểu sách và phối hợp với các thành viên. Khi tổ chức, cần được người phụ trách phòng đọc đồng ý và bố trí thời gian phù hợp.
Giả sử bản nháp chỉ viết: “Hết giờ, các đội hoàn thành bài ghép.” Người chơi có thể hiểu vẫn được sửa nốt sau hiệu lệnh dừng. Có thể sửa thành: “Khi hết giờ, các đội đặt thẻ xuống và giữ nguyên các cặp đã ghép.”
Câu sửa xác định việc phải làm tại thời điểm dừng. Sau đó, đoạn tính điểm cho biết cách đối chiếu và kết quả. Hai phần đi liền nhau để người đọc hiểu từ lúc hết giờ đến lúc công bố kết quả.
Củng cố kiến thức
Câu sửa về thời điểm hết giờ làm rõ điều nào mà bản nháp còn mơ hồ?
Câu sửa không nêu tên sách.
Câu sửa không nói về giờ mở cửa.
Đúng: đặt thẻ xuống và giữ nguyên cặp xác định hành động khi dừng.
Câu sửa không đặt điều kiện điểm để tham gia.
Lời giải
Đáp án C. Bản nháp dùng hoàn thành nên có thể bị hiểu là còn được sửa nốt. Câu mới nêu đặt thẻ xuống và giữ nguyên các cặp, làm rõ phải dừng thao tác lúc hết giờ. Đây là chỉnh nội dung hướng dẫn, không chỉ đổi một từ cho hay hơn.
Củng cố kiến thức
Khi chuyển dàn ý thành bài viết, cách nào phù hợp?
Tên phần chưa cung cấp nội dung hoạt động.
Đúng: triển khai đầy đủ và nhất quán theo dàn ý.
Các dữ kiện cần thống nhất, không đổi để tránh lặp.
Sơ đồ bố trí không giải thích cách tính điểm.
Lời giải
Đáp án B. Dàn ý xác định các thông tin và thứ tự; bài viết triển khai chúng bằng câu, đoạn và từ nối. Số người, thời gian, cách ghép và cách tính kết quả phải thống nhất để người đọc có thể thực hiện đúng.