Nói rõ điều cần làm và điều cần tránh
Trước khi nói, chọn phần quy tắc trong bài đã viết, rút các ý cần thiết thành dàn ý: chuẩn bị, thực hiện, kết thúc. Có thể chuẩn bị thẻ hoặc dụng cụ mẫu; kiểm để mẫu đúng với lời nói. Tập nói theo thời lượng, không đọc nhanh toàn bộ bài viết.
Khi trình bày, giới thiệu hoạt động, giải thích thao tác theo trình tự, nhấn giới hạn và cách xác định kết quả. Minh hoạ vừa đủ, tránh thao tác nguy hiểm hoặc gây ồn. Cuối bài, tóm điểm cần nhớ và trao đổi câu hỏi.
Người nghe ghi điều kiện và luật quan trọng, hỏi phần chưa rõ trước khi tham gia. Người nói trả lời theo quy tắc đã chuẩn bị, công nhận chỗ chưa xác định; không tự đổi luật giữa chừng mà không thống nhất.
Ví dụ câu hỏi làm rõ trước khi chơi
Tình huống minh hoạ do BTVN biên soạn, dùng luật ghép thẻ ở bài trước:
Người nói tóm: hai đội cùng loại bộ thẻ, bốn phút ghép, mỗi thẻ dùng một lần, điểm theo cặp đúng, bằng điểm thì hoà. Sau đó đưa một cặp thẻ mẫu để chỉ cách đặt, không cho xem đáp án của cả bộ.
Người nghe hỏi: “Hết giờ còn được đổi cặp không?” Câu trả lời: “Không. Theo quy tắc, khi hết giờ các đội đặt thẻ xuống và giữ nguyên cặp đã ghép.”
Câu hỏi liên quan thời điểm dừng, nên cần giải đáp rõ trước khi bắt đầu. Không dùng lời “tuỳ thích” vì làm các đội thực hiện không thống nhất.
Củng cố kiến thức
Người nghe hỏi về đổi cặp sau hết giờ nên được trả lời thế nào theo luật?
Luật cần thống nhất.
Đúng: giải thích đúng điểm dừng đã nêu.
Không có tiêu chí giọng nói.
Câu hỏi ảnh hưởng trực tiếp thao tác.
Lời giải
Đáp án B. Việc đổi cặp sau giờ ảnh hưởng công bằng và tính điểm. Trả lời theo quy tắc đã chuẩn bị giúp người nghe biết chính xác lúc phải dừng.
Củng cố kiến thức
Khi rút bài viết thành bài nói, cần giữ điều gì?
Bài nói cần gọn, có chọn ý.
Không còn đủ để tham gia.
Đúng: rút lời nhưng không bỏ điều cốt yếu.
Không tự đổi luật chưa thống nhất.
Lời giải
Đáp án C. Rút gọn nhằm dễ nghe, không phải bỏ thông tin cần thực hiện. Điều kiện, thứ tự, giới hạn và cách kết thúc phải còn rõ; có thể diễn đạt ngắn hơn và minh hoạ bằng mẫu.