Tìm quan hệ bổ sung, không học danh sách rời
Phó từ đi kèm để bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ hoặc tính từ. Nhóm đi cùng danh từ như những, các, mỗi có thể bổ sung ý nghĩa về số lượng. Nhóm đi cùng động từ, tính từ có thể bổ sung thời gian, sự tiếp diễn, phủ định, cầu khiến, mức độ hoặc kết quả.
Xác định từ hoặc cụm trung tâm được bổ sung, rồi xem phó từ làm rõ điều gì trong câu. Ví dụ “đang đọc” nêu hoạt động đang diễn ra; “chưa đọc” cho biết tới thời điểm nói hoạt động chưa thực hiện.
Đổi phó từ có thể làm đổi thông tin. Vì vậy không thay đã, đang, sẽ hoặc chưa cho nhau chỉ để tránh lặp. Có từ dùng khác chức năng ở ngữ cảnh khác; cần giải thích theo câu đang xét.
Ví dụ sự việc giống tên, khác thời điểm và sắc thái
Các câu minh hoạ do BTVN biên soạn:
“Lan đã đọc truyện.” → Đã bổ sung ý nghĩa thời gian: việc đọc được trình bày như đã thực hiện.
“Lan đang đọc truyện.” → Đang cho biết hoạt động diễn ra ở thời điểm được nói tới.
“Lan chưa đọc truyện.” → Chưa phủ định việc thực hiện tính đến thời điểm ấy; không khẳng định Lan sẽ không bao giờ đọc.
“Hãy đọc kĩ phần cuối.” → Hãy bổ sung ý cầu khiến cho động từ đọc.
“Cảnh rất đẹp.” → Rất bổ sung mức độ cho tính từ đẹp. “Những trang sách này” có những đứng trước danh từ, bổ sung ý nghĩa số nhiều; không xác định chính xác bao nhiêu trang.
Củng cố kiến thức
Đổi “Lan đang đọc truyện” thành “Lan chưa đọc truyện” làm thay đổi điều gì?
Hai phó từ bổ sung thông tin khác nhau.
Đúng: thay đổi trạng thái thực hiện hoạt động.
Tên Lan giữ nguyên.
Cả hai câu vẫn nói truyện.
Lời giải
Đáp án B. “Đang” thể hiện sự tiếp diễn; “chưa” phủ định việc thực hiện tới thời điểm ấy. Trung tâm đọc vẫn giữ, nhưng thông tin về hoạt động đã đổi, nên không thay tùy tiện.
Củng cố kiến thức
Trong câu “Cảnh rất đẹp”, từ rất bổ sung ý nghĩa nào?
Câu không có hoạt động đọc.
Rất không đếm cảnh.
Đúng: bổ sung mức độ cho tính từ đẹp.
Câu không nói thứ tự.
Lời giải
Đáp án C. Tìm từ được bổ sung là tính từ “đẹp”. “Rất” nêu mức độ của đặc điểm ấy; cần phân biệt chức năng này với thời gian, số lượng hoặc thứ tự.