Liên kết hình thức phải phù hợp nội dung
Phép lặp nhắc lại từ ngữ ở những câu khác nhau để duy trì đối tượng, chủ đề. Phép thế dùng từ hoặc cách diễn đạt khác thay cho phần đã xuất hiện; đối tượng được thay phải xác định được. Phép nối dùng từ ngữ để biểu thị quan hệ như bổ sung, tương phản, nguyên nhân–kết quả.
Khi phân tích, nêu phương tiện cụ thể và phần nó liên kết. Không chỉ gọi tên biện pháp. Từ “tuy nhiên” báo quan hệ tương phản; “vì vậy” báo kết quả, nhưng nội dung hai câu phải thực sự phù hợp quan hệ đó.
Lặp có tác dụng duy trì chủ đề, không phải mọi từ lặp đều cần xoá. Thay từ quá nhiều có thể làm người đọc không biết đang nói về ai; ưu tiên rõ nghĩa trước khi tìm cách tránh lặp.
Ví dụ tìm đúng đối tượng của phép thế
Đoạn minh hoạ do BTVN biên soạn:
“Cuốn sách của tổ có một trang bị gập. Cuốn sách vẫn đọc được, nhưng cần được giữ cẩn thận hơn. Vì vậy, cả tổ thống nhất dùng giấy đánh dấu thay vì gấp trang. Cách làm ấy giúp tránh tạo thêm nếp gập.”
“Cuốn sách” được lặp để giữ đối tượng. “Vì vậy” nối tình trạng cần giữ cẩn thận với quyết định của tổ. “Cách làm ấy” thay cho việc dùng giấy đánh dấu ở câu trước, không thay cho “một trang bị gập”.
Nếu sửa câu cuối thành “Nó giúp tránh tạo thêm nếp gập”, từ “nó” có thể gây lúng túng vì trước đó có cả tổ, sách và giấy. Giữ “cách làm ấy” làm rõ điều đang được nhận xét.
Củng cố kiến thức
“Cách làm ấy” trong đoạn thay cho điều gì?
Đó là tình trạng, không phải cách làm vừa nêu.
Đúng: cụm từ thay cho hành động ở câu trước.
Đoạn không nói số thành viên.
Phạm vi thay thế không rộng như vậy.
Lời giải
Đáp án B. Đọc câu ngay trước thấy tổ chọn dùng giấy đánh dấu. “Cách làm ấy” tiếp tục nói về lựa chọn này; nêu đúng đối tượng được thế mới giải thích được tác dụng liên kết.
Củng cố kiến thức
Trong “Trời mưa lớn. Vì vậy, buổi đọc ngoài sân chuyển vào phòng”, từ nối thể hiện quan hệ gì?
Mưa lớn được nêu làm nguyên nhân đổi địa điểm.
Hai ý không tương phản.
Không có danh sách nhân vật.
Đúng: câu sau là kết quả của điều kiện câu trước.
Lời giải
Đáp án D. Mưa lớn khiến hoạt động ngoài sân không thuận tiện, nên chuyển vào phòng. “Vì vậy” nối nguyên nhân với kết quả; cần giải thích quan hệ ấy chứ không chỉ tìm thấy từ nối.