Phân tích người bố: từ tìm ý đến bài viết

Dàn ý do BTVN biên soạn: Mở bài: giới thiệu đoạn trích, tác giả và người bố; nêu ấn tượng về sự chăm sóc gần gũi. Thân bài: làm rõ sự quan tâm, kiên nhẫn qua bình tưới, việc chăm vườn, cách động viên con. Tiếp đó, phân tích lòng nhân hậu và sự trân trọng tình cảm qua món quà của Tí. Nhận xét ngôi kể thứ nhất, các hành động và cuộc trò chuyện: nhân vật được khắc hoạ qua đời sống bình dị, trong cảm nhận của con. Kết bài: khái quát hình ảnh bố và ý nghĩa của tình yêu thương trong việc nuôi dưỡng tâm hồn trẻ. Các chi tiết không nhất thiết được kể theo đúng thứ tự của truyện. Chúng được sắp theo đặc điểm cần làm rõ, nhưng vẫn giữ đúng nội dung và quan hệ trong tác phẩm.

Trong đoạn trích Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, Nguyễn Ngọc Thuận khắc hoạ một người bố gần gũi, biết nuôi dưỡng tâm hồn con từ những việc bình dị. Qua lời kể của người con, sự chăm sóc ấy hiện lên không xa cách mà ấm áp, thân thiết. Trước hết, bố quan tâm đến con và kiên nhẫn hướng dẫn con khám phá thế giới. Bố làm chiếc bình tưới vừa với bàn tay nhỏ, cùng con chăm hoa, rồi dạy con nhận biết từng loài hoa bằng cách chạm và ngửi. Khi con còn đoán sai, bố không trách mà động viên tiếp tục thử. Những việc ấy cho thấy bố hiểu khả năng của con, dành thời gian giúp con học từ trải nghiệm. Con không chỉ biết tên hoa mà còn học chú ý tới vẻ đẹp, sự sống của khu vườn. Bố còn là người nhân hậu, trân trọng tình cảm. Tí mang đến những quả ổi được chọn lựa để bày tỏ lòng biết ơn. Dù vốn ít ăn ổi, bố vẫn đón nhận món quà. Bố quý điều người tặng gửi gắm chứ không chỉ xét vật ấy có hợp sở thích của mình hay không. Qua cuộc trò chuyện về món quà, bố giúp con nhận ra hạnh phúc trong việc trao và nhận yêu thương. Cách dạy không phải lời giáo huấn xa xôi: nó gắn với một việc con vừa chứng kiến. Nhân vật bố được xây dựng qua hành động, lời nói và cảm xúc của người con. Ngôi kể thứ nhất khiến mỗi sự chăm sóc được nhìn từ trải nghiệm của đứa trẻ, nhờ vậy câu chuyện giàu sự thân mật. Khi người con coi bố là món quà lớn nhất, người đọc hiểu tình yêu thương ấy đã được cảm nhận sâu sắc. Đây vừa là lời bộc lộ tình cảm của con, vừa làm nổi bật vai trò của bố trong cuộc sống đứa trẻ. Hình ảnh người bố gợi vẻ đẹp của tình yêu thương kiên nhẫn, biết lắng nghe và chia sẻ. Từ khu vườn, chiếc bình tưới hay món quà nhỏ, bố giúp con trở nên tinh tế, biết trân trọng thiên nhiên và con người. Nhân vật để lại ấn tượng bởi sự chăm sóc bình dị mà có ý nghĩa lâu bền.

Đoạn mở giới thiệu tác giả, tác phẩm, nhân vật và ấn tượng chung. Hai đoạn tiếp theo lần lượt làm rõ sự kiên nhẫn và lòng nhân hậu. Trong mỗi đoạn, bằng chứng đi cùng lời giải thích: bình tưới vừa tay cho thấy bố hiểu con; đón nhận ổi dù ít thích ăn cho thấy bố quý tình cảm người tặng. Đoạn thứ tư nhận xét cách xây dựng nhân vật, nhất là việc kể qua cảm nhận người con. Đoạn cuối khái quát ý nghĩa và ấn tượng. Bài không thuật lại toàn bộ diễn biến, cũng không liệt kê phẩm chất mà thiếu căn cứ. Có thể chọn cách tổ chức khác nếu các nhận xét vẫn được giải thích bằng chi tiết phù hợp. Bài tham khảo giúp hiểu cách viết, không phải lời văn cần học thuộc.

Ví dụ do BTVN biên soạn: Trước sửa: Bố rất tốt vì bố làm chiếc bình tưới. Sau sửa: Bố làm chiếc bình tưới vừa tay con để đứa trẻ có thể cùng chăm vườn. Sự quan tâm ấy cho thấy bố hiểu nhu cầu của con và muốn con được tham gia, trải nghiệm. Phần sửa nêu đúng chi tiết và giải thích vì sao việc làm ấy thể hiện sự quan tâm. Khi chỉnh bài, cần làm rõ những lời nhận xét như tốt, hay, xúc động bằng điều cụ thể trong tác phẩm; đồng thời sửa chỗ lặp ý, nối câu chưa hợp lí và lỗi chính tả.