Từ văn bản đến cách thực hiện
Văn bản giới thiệu quy tắc hoặc luật lệ cung cấp cách tham gia một trò chơi, hoạt động: ai tham gia, ở đâu, cần chuẩn bị gì, làm theo trình tự nào, điều gì được hoặc không được làm. Nếu có kết quả thắng–thua, phải nêu cách xác định.
Đọc theo mục đích thực hiện: ghi điều kiện trước khi bắt đầu, các bước khi diễn ra và cách kết thúc. Cần phân biệt thao tác với quy định; thao tác cho biết làm gì, quy định xác định giới hạn hoặc điều kiện làm.
Tác dụng của chi tiết phải gắn với mục đích. Thời gian giúp biết lúc dừng; quy định dùng thẻ một lần tránh ghép một thẻ vào nhiều cặp. Không tự thêm luật dựa trên thói quen của trò khác.
Ví dụ đối chiếu luật ghép thẻ
Trò “Ghép lời giới thiệu sách” dưới đây là hoạt động minh hoạ do BTVN đề xuất, không phải luật của một trò dân gian có sẵn.
Hai đội, mỗi đội ba người, ngồi ở hai bàn trong phòng đọc. Người điều hành chuẩn bị cho mỗi đội ba thẻ tên sách và ba thẻ giới thiệu đã kiểm đúng nội dung; hai đội nhận bộ thẻ như nhau. Các thẻ không ghi tên người viết trên mặt cần ghép.
Sau hiệu lệnh, mỗi đội có bốn phút để đọc, trao đổi và ghép mỗi thẻ tên với một thẻ giới thiệu. Một thẻ chỉ được dùng trong một cặp. Khi hết giờ, đội đặt thẻ xuống; không sửa cặp đã ghép. Người điều hành đối chiếu với bản ghép đúng đã chuẩn bị: mỗi cặp đúng được một điểm, cặp sai không có điểm. Đội có tổng điểm cao hơn thắng; nếu bằng điểm, hai đội cùng được công nhận kết quả hoà.
Người chơi nói vừa đủ nghe ở bàn mình, không xem bộ thẻ đội kia hoặc gây ồn trong phòng đọc. Hoạt động giúp tập đọc thông tin và trao đổi trong nhóm; muốn tổ chức thật cần được người phụ trách đồng ý và bố trí thời gian phù hợp.
Điều kiện: hai đội ba người, bộ thẻ đã kiểm, không gian phòng đọc. Thao tác: đọc–trao đổi–ghép. Giới hạn: bốn phút, mỗi thẻ một cặp, hết giờ không sửa. Kết quả: điểm theo cặp đúng, hoà khi bằng điểm. Mỗi thông tin trả lời một thắc mắc cần thiết trước khi chơi.
Củng cố kiến thức
Theo luật minh hoạ, hai đội bằng tổng điểm thì sao?
Không có tiêu chí giọng nói.
Không có ưu tiên đội thứ nhất.
Không được tự thêm vòng phụ.
Đúng: văn bản nêu rõ cách xử lí bằng điểm.
Lời giải
Đáp án D. Luật đã quy định bằng điểm là hoà. Đọc đúng văn bản giúp mọi người xử lí thống nhất, không tự lấy cách phân thắng thua từ trò khác.
Củng cố kiến thức
Quy định mỗi thẻ chỉ được dùng trong một cặp nhằm điều gì?
Đúng: chi tiết xác định giới hạn thao tác.
Vẫn phải đọc thẻ.
Quy định hết giờ cấm sửa.
Đây chỉ là hoạt động minh hoạ.
Lời giải
Đáp án A. Một quy tắc cần được giải thích theo vấn đề nó giải quyết. Dùng thẻ một lần khiến các cặp ghép có thể đối chiếu rõ; không liên quan việc được áp dụng ở mọi trường.